Burgemeester van Amsterdam: 'Dance is iets goeds!'

Vrije sluitingstijden, 24-uurs locaties, betutteling, zero tolerance-beleid, ambtenaren die Dirty Dutch net zoveel dance vinden als Dekmantel Festival, Berlijn ‘waar het wel kan’. Nachtcultuuraanbidders in de hoofdstad voelen zich vaker niet dan wel begrepen door de beleidsbepalers van Amsterdam.

Maar hoe onbegrepen je je ook mag voelen, het valt niet te ontkennen dat de stad het laatste jaar in ieder geval een poging doet om onder het juk van bekrompen pseudo-metropool vandaan te komen. Er mag weer een blowtje gerookt worden op het festivalterrein, op dit moment zijn zeven van de tien 24-uurs vergunningen afgegeven inclusief de drie vergunningen bestemd voor ‘dance'. Wie zijn huiswerk doet weet dat de wet uit 1964 echt niet gaat zorgen voor de sluiting van cafés en 'we' hebben een burgemeester die hardop roept dat hij noch zijn ambtenaren ‘dance zien als iets verderfelijks’.

DJB sprak met Eberhard van der Laan over het hoofdstedelijke nachtleven, de 24-uursvergunningen, ambtelijke willekeur en zijn favoriete band Arcade Fire.

Vijf jaar geleden werd er op de Noordermarkt nog cynisch getoast op de vertrutting van Amsterdam, tegenwoordig gaat het met de 24-uurs vergunningen voorzichtig de goede kant op. Waarom deze koerswijziging?
[Lacht] Pas op wat je zegt hè, voorzichtig de goede kant op. Ik kan uitleggen wat de aanleiding voor die koerswijziging is geweest.

Toen ik drie jaar geleden aantrad hebben we als college gezamenlijk besloten te kijken naar de mogelijkheid tot verruiming van de openingstijden, zonder dat het ten koste zou gaan van de mogelijkheden om te kunnen handhaven. Zelf ben ik een aantal keer met de politie mee de nacht in gegaan. Daar ben ik destijds van geschrokken. Er wordt veel gedronken in Amsterdam en rond drie uur ’s ochtends komen er heel veel mensen tegelijkertijd op straat. Die gaan niet meteen naar huis, maar blijven nog wat hangen om iets te eten bijvoorbeeld. Dat zijn de momenten waarop er veel onrust is, vechtpartijen ontstaan. Ook zag ik veel hele jonge meisjes en jongens volkomen laveloos de cafés uitwandelen. Dat waren voor mij de belangrijkste redenen om te zeggen: dit moet anders.

‘Het gaat niet om een
algemene verruiming van
openingstijden, het gaat er
om dat Amsterdam locaties
faciliteert en dat die locaties
voldoende gevarieerd zijn’


Ik begreep dat u zich voor de oplossingen heeft laten informeren door externe partijen. Experts die het Amsterdamse nachtleven op hun duim kennen.
Het was de toenmalige Nachtburgemeester en DJ Isis die tegen mij zei: ‘Het gaat niet om een algemene verruiming van de openingstijden. Het gaat er om dat Amsterdam locaties faciliteert en dat die locaties voldoende gevarieerd zijn zodat ze iets toevoegen aan het huidige aanbod. Dat is de reden dat wij destijds een competitie hebben uitgeschreven. Iedereen die dacht een inhoudelijke toevoeging aan de Amsterdamse 24-uurs economie te hebben, kon daaraan meedoen.

Ik heb geen verstand van het huidige uitgaansleven, daar ben ik simpelweg te oud voor. Dan probeer je mensen om je heen te verzamelen die dat wel hebben.

‘Ik wil die clubs niet kapot maken,
Paradiso en Melkweg stammen
nota bene uit mijn tijd!'


Het verzet tegen de 24-uurs vergunning kwam uit een onverwachte maar begrijpelijke hoek. Centraal gelegen clubs als Paradiso, Melkweg en Studio 80 protesteerden.
Dat was een vreemde gewaarwording, ja. Dan merk je dat Amsterdam geen Berlijn is. De gevestigde clubs zeiden tegen me: ‘Lazer op Burgemeester, je bent oneerlijke concurrentie aan het maken, dat gaat ons de kop kosten.’ Die clubs hebben het niet breed. Maar ik wil die clubs niet kapot maken, Paradiso en Melkweg stammen nota bene uit mijn tijd!

Daarom hebben we afgesproken dat slechts drie van de tien vergunningen beschikbaar zouden worden gesteld aan clubs.

Maar daarmee zegt u nog steeds tegen de clubs die een centrale ligging hebben: een 24-uurs vergunning kunnen jullie vergeten. Dat is niet eerlijk.
Het is wel belangrijk om daarbij te vertellen dat alle cafés (minus de coffeeshops) in Amsterdam middels de zogenaamde ‘Verlatertjes’ de mogelijkheid krijgen om vijf keer per jaar vrije sluitingstijden te hanteren. Als je nagaat hoeveel cafés er bijvoorbeeld alleen al op Leidseplein in aanmerking komen voor die Verlatertjes, dat zijn er echt heel veel. Daarnaast loopt er een proef die nachtetablissementen in de uitgaansgebieden rond het Leidse- en Rembrandtplein 12 dagen per jaar een 24uursmogelijkheid biedt.

Het is typerend voor het beleid van uw college dat u dit zegt, want een dergelijke vergelijking is nou precies hetgeen waar organisatoren van dancefeesten en uitbaters van clubs over klagen. Een café is geen club, en het ene dancefeest is het andere niet. Organisaties verwijten de gemeente een gebrek aan specifieke kennis bij het verlenen van vergunningen. Ze zeggen: ‘De gemeente kan geen onderscheid maken, urban is voor hen hetzelfde als experimentele elektronica.' Dat is appels met peren vergelijken.
We stellen strenge regels als het aankomt op het verlenen van vergunningen, daar valt nou eenmaal niet aan te ontkomen. Het gaat om een balans. De stad moet ook leefbaar blijven voor al die andere Amsterdammers. Wel vind ik dat we er voor moeten zorgen dat we de regels die voor een groot festival gelden, niet opleggen aan de kleintjes. Is dat de zorg?

Nee, niet helemaal, het gaat om dat onderscheid. Ik heb twee concrete voorbeelden. Het Appelsap festival moet na veel druk van de buurt verhuizen uit het Oosterpark, terwijl dat festival nooit voor grote overlast heeft gezorgd. In het Westerpark staat een festival als Buiten Westen onder druk, omdat ook daar de buurt wil dat het park vaker beschikbaar is voor ‘normaal gebruik’…
Ja, en wat is daar zo gek aan?

‘De stad moet ook
leefbaar blijven voor
al die andere Amsterdammers’

Ik vraag me dan af, wie bepaalt eigenlijk wat ‘normaal gebruik’ is? Een dancefeest is geen ‘normaal’ gebruik?
Een dancefeest is zeker normaal, maar ik denk dat hier niets anders bedoeld wordt dan dagelijks gebruik. Parken zijn in een stad ongelooflijk belangrijk, daar moeten mensen elke dag gebruik van kunnen maken. Vergeet niet dat in Amsterdam de meeste mensen geen tuin of zelfs geen balkon hebben.

Ik heb wel het een en ander meekregen van deze maatschappelijke discussie die zich in de kranten heeft afgespeeld. Een heftige discussie tussen enerzijds bewoners die zeggen: ‘Donder op uit mijn park’, en anderzijds organisatoren die pleiten voor de culturele noodzaak van dit soort festivals. Dat is een belangenstrijd die je als overheid evenwichtig moet zien op te lossen.

Is het niet vreemd dat stadsdelen wat dat betreft hun eigen regels mogen maken? De voorwaarden voor het verkrijgen van een vergunning zijn per stadsdeel verschillend.
Dat is niet helemaal waar. Natuurlijk hebben ze heel veel zelf te vertellen, maar ze hangen nog wel aan onze touwtjes. Maar aan het eind van de rit zijn we één stad en gelden er voor ieder stadsdeel dezelfde regels. Ik denk dat dit goed is zo.

Maar dan zou het logisch zijn dat er een centraal vergunningenloket komt in plaats van dat het stadsdeel zelf een vergunning kan verlenen of weigeren, toch?
Nee. Wij blijven als college van burgemeester en wethouders het kader bepalen, daarbinnen hebben de stadsdelen de vrijheid om het naar eigen inzicht in te vullen, zeker ook omdat de stadsdelen zelf vaak specifiekere kennis hebben.

Maar wij zullen blijven aangeven: ‘Je moet verplicht een x-aantal veiligheidsmensen inzetten voor een evenement van deze omvang, bij hitte is de verstrekking van water verplicht, je moet bij de ingang controleren op harddrugs, etc.’ Dat is iets wat stedelijk wordt bepaald. Maar als je het hebt over het gebruik van de individuele parken, dat bepalen de stadsdelen zelf en dat zal ook zo blijven.

‘Ambtenaren zijn niet bezig
met beperken, ze zijn bezig
met het waarborgen van de
veiligheid, dat is een essentieel verschil’

Zou het niet verstandig en logisch zijn dat er bij de invulling van dergelijke kaders iemand geraadpleegd wordt die veel verstand heeft van dance-evenementen? Iemand die kan beoordelen dat het ene dancefeest het andere niet is?
Dat vind ik geen slecht idee. Als het waar is dat wij op dat gebied meer expertise in huis moeten halen, dan moeten we daar wat aan doen. Ik noteer het, dat is iets om over na te denken. Datzelfde geldt voor vergunningaanvragen. Misschien moeten we de organisatoren beter informeren over de aard van het publiek dat ze willen trekken.

Nogmaals, als ik mijn ambtenaren kan koppelen aan de experts van buitenaf om tot de juiste kaders van dance-evenementen te komen, dan moeten we dat doen.

Dat gezegd hebbende vind ik ook dat ik precies deze ambtenaren, degenen die er mede voor hebben gezorgd dat dance een exportproduct is geworden, ook internationaal, een compliment mag maken. Want vergeet niet, er is geen stad in Nederland, en relatief gezien misschien wel in Europa, waar zoveel evenementen worden georganiseerd. Je kunt van mij aannemen dat mijn ambtenaren zich drie slagen in de rondte werken.

Ambtenaren zijn niet bezig met beperken, ze zijn bezig met het waarborgen van de veiligheid, dat is een essentieel verschil.

eberhardkl2.jpg
In december gaat u de 24-uurs vergunningen die al verstrekt zijn evalueren. Wat is op dit moment uw oordeel?
Eerlijk gezegd denk ik dat er in december nog weinig te evalueren valt. Het blijkt toch lastig om die 24-uurs locaties op een goede manier van de grond te krijgen. We hebben nog geen eerlijk beeld over hoe het in de praktijk werkt. Ik denk dat ik die evaluatie op moet schuiven naar volgend jaar.

Wat ik wel kan zeggen is dat mijn kinderen, die bijvoorbeeld regelmatig een 24-uurs locatie als Trouw bezoeken, erg enthousiast zijn.

Zeggen ze dan: ‘Pap, kijk nou naar Trouw, zo kan het dus ook!’?
[Lacht] Ze zijn groot fan van die club kan ik je zeggen, en ik vind dat persoonlijk ook een fijne plek. Wat vind jij van Trouw?

In een interview had u het ooit over de unique selling points van Amsterdam. Dat ging dan voornamelijk over de grachten en musea, maar ik denk dat Trouw ook in dat rijtje thuishoort. Het is de enige club in Nederland die zich op internationaal niveau kan meten met de top.
Ik hoor van mijn kinderen hetzelfde. Er staan daar mensen met verstand van zaken aan het roer en de sfeer is er goed. Dat heb ik aan den lijve ondervonden toen ik daar was om een plaatje op te zetten. Althans, het was meer mijn zoon, hoor. Hij heeft de plaat uitgezocht. Detroit Swindle’s ‘Brotherman’. Maar ik vind dat wel goede muziek.

'In Amsterdam kunnen
dingen die tijdelijk zijn
soms heel lang duren'

Toch moet Trouw over niet al te lange tijd weer op zoek naar een andere locatie, de vergunning die ze hebben is tijdelijk.
Ooit komt er een einde aan, inderdaad. [Lacht] Maar in Amsterdam kunnen dingen die tijdelijk zijn soms heel lang duren.

Een van de succesfactoren van Trouw is de locatie. Er is veel leegstand in Amsterdam; zou het niet goed zijn als promotors makkelijker gebruik zouden kunnen maken van dit soort panden? Dan maak ik even de (niet helemaal eerlijke) vergelijking met Berlijn, daar wordt legaal gefeest in leegstaande zwembaden en energiecentrales.
Daar wil ik graag iets over zeggen. Op de eerste plaats zijn we in Amsterdam zuinig op onze gebouwen. Op het moment dat leegstaande panden geschikt zijn voor dit soort initiatieven, worden ze niet gesloopt. We hebben te maken met een vastgoedcrisis, ja er is leegstand, er zijn veel gebouwen beschikbaar. Wij trekken er hard aan om makkelijker functies aan dergelijke locaties toe te kunnen wijzen uit oogpunt van het bestemmingplan. Ik heb al vaker gezegd: ‘De crisis is ellendig maar drie dingen moet ons absoluut lukken’:

1. Alle studenten een dak boven het hoofd geven.
2. Alle kunstenaars een broedplaats geven.
3. Alle nachtdieren een eigen plek geven.

Geloof me, wij werken daaraan. Sterker nog, als jij een pand weet dat zich hiervoor leent: Ik hoor het graag.

Dat is een oproep?
Dat is een oproep.

Als ik het wat breder bekijk dan het nachtleven alleen, dan stoort het mij dat ik in Amsterdam in een keurslijf wordt gedrukt. Ik wil op dinsdagnacht naar een club, een blow kunnen roken op een festival, op woensdagavond om 23 uur nog uit eten kunnen en dan bedoel ik niet naar een shoarmatent, ik wil niet om 20 uur ’s avonds Het Stedelijk uit worden gestuurd… Snapt u wat ik wil zeggen?
Ja, en ik ben het met je eens, dat moet ook kunnen. Maar je moet wel bij de feiten blijven. Om met dat blowen te beginnen: het zero tolerance beleid is van toepassing op harddrugs. Er is geen agent in Amsterdam die een boete uit gaat delen voor het roken van een joint op een festivalterrein. Maar ik begrijp je, ik wil dat jij de keuze moet krijgen om op ieder moment van de week de dingen te doen die je wilt doen. Maar ik moet er wel een beetje voor zorgen dat dit niet ten koste gaat van de nachtrust van heel veel andere Amsterdammers. En dan kom je bij de essentie van het 24-uurs beleid: zoek naar plekken waar het kan, zonder dat je er anderen mee lastig valt. Maar als jij op zaterdagochtend om vier uur de kroeg uitkomt, kan je toch door naar de club?

In het weekend ja, maar dan moet ik opschieten want een uur later gaat alles dicht. Doordeweeks wordt het een lastig verhaal, sterker nog, het is haast onmogelijk.
Maar het kán wel. De 24-uurs locaties mogen zeven dagen per week zo lang open blijven als ze willen. Echt hoor, ik ben het met je eens, dat moet elke nacht kunnen. Op woensdagnacht kan je kiezen uit ten minste tien verschillende dingen. We zijn bezig met voorlichting op dat gebied, een flyer die vol komt te staan met mogelijkheden waar je de nacht door kan brengen.

'Amsterdam is een dancestad,
daar zijn al mijn ambtenaren het over eens'

Is het niet zo dat dance door een bepaald deel van het college nog altijd wordt gezien als iets verderfelijks?
Dat bestrijd ik ten zeerste. Dance is iets goeds! Amsterdam is een dancestad, daar zijn al mijn ambtenaren het over eens.

Dus iedereen die het club- en nachtleven een warm hart toedraagt kan de komende jaren rekenen op steun van de burgemeester?
Zeker. Ik vind het een van de mooiste facetten van Amsterdam en nogmaals, het is zelfs een exportproduct geworden. Daar ben ik trots op.

Maar ik dacht eigenlijk dat je me nog ging vragen waar ik zelf uit ga?

U heeft mijn vragenlijst goed bestudeerd, maar vanwege tijdsnood dacht ik: ik laat de futiliteiten achterwege…
Nou, daar kan ik nog wel iets….?

Graag.
Het is alweer bijna een jaar geleden maar een recent hoogtepunt was het concert van The Arctic Monkeys in Paradiso. Een geweldig concert. Ik ben naar The Black Keys en The Killers in de Ziggo Dome geweest en in november ga ik naar Queens Of The Stone Age. Ik hoop dat je hier een beetje jaloers van wordt?

En waar ik écht nog een keer naartoe wil is Arcade Fire, maar die zijn al zo lang niet meer in Nederland geweest. Daar hoop ik echt nog op. Dus je ziet, af en toe pak ik mijn portie nog wel mee.