Pique: nieuw feministisch agentschap

Mint in Berlijn. Alpha in Melbourne. Future Female Sounds in Kopenhagen. En natuurlijk Discwoman in New York. Vergeleken met dj- of eventorganisaties, worden weinig agentschappen gerund door en voor vrouwen. Maar sinds dit jaar is er in Nederland een primeur: Pique, opgericht door Lon van den Berg, Sophie Dogterom en Helena Naeff. Ik sprak de drie vrouwen over hoe Pique tot stand kwam, tegen welke uitdagingen ze aanlopen, en wat ze hopen te creëren. “Om me heen waren heel veel toffe vrouwen aan het draaien, maar ze werden niet geboekt. Dat vond ik vreemd.’’

Lon en Sophie, die elkaar al ruim acht jaar kennen en nog langer in het nachtleven actief zijn, hadden al eens over een eigen agentschap gesproken. Niet zomaar een agentschap - een agentschap met idealistisch doel: een inclusiever nachtleven. Toen ze hoorden dat Helena Naeff hetzelfde idee had, gingen ze aan de slag.  Inmiddels heeft Pique drie artiesten op het roster: Fenna Fiction, Jasmín en Nèna.

Voor Helena is het verlangen naar een eigen agency ontstaan uit haar ervaring als dj: ze draait al negen jaar. “Als programmeurs me vroegen om te draaien en ik mocht iemand uitnodigen dan had ik altijd zoiets van: oké, dan wil ik het sowieso met een vrouw doen. Om me heen waren heel veel toffe vrouwen aan het draaien, maar ze werden nergens geboekt. Dat vond ik vreemd. Met een agency zou ik daar meer invloed op kunnen hebben.” 

Als ze terugkijkt op haar carrière als dj ziet ze dat er een gebrek aan ondersteuning was. “Inmiddels weet ik dat ik eigenlijk hulp nodig had bij het nemen van bepaalde beslissingen. Dat zou ik nu graag voor andere artiesten willen doen.” 

Als artiest voor jezelf opkomen is vaak een probleem, constateert Sophie. Ze is productie- en communicatiemedewerker bij Corrosia Theater, Expo & Film, en al lang actief in de kunstwereld. “Het is soms moeilijk om voor jezelf meer geld te vragen. Dan wil je heel graag een show doen, dus je eerste reactie is om ‘ja’ te zeggen en niet verder te onderhandelen. Maar als boeker kan je zeggen: ik denk dat ze meer waard is. Doordat ik meer afstand heb, kan ik het voor iemand anders beter regelen dan degene voor zichzelf kan doen.”

Lon werkt bij een Amsterdamse club en beheert daar personeelszaken, eerder was ze boekingsassistent bij Spooker Agency. “Bij Spooker heb ik veel geleerd en dat was leuk, maar wat we nu met Pique doen is iets heel anders. Niet alleen omdat mijn functie en taken verschillen, maar vooral vanwege de insteek. We willen met z’n allen iets doen voor de positie van vrouwen in Amsterdam, vanuit daar is Pique gestart.’’

Het nachtleven hervormen
Dat is het doel van Pique in een notendop: de positie van vrouwen in het nachtleven versterken. En ja, daar valt nog veel te winnen. Ongelijkheid op basis van geslacht is op line-ups overal te vinden, bewijst deze analyse van female:pressure, een database en netwerk van vrouwelijke, transgender en non-binaire muzikanten en beeldend kunstenaars binnen de elektronische muziek en digitale kunst. Uit meerdere onderzoeken in de afgelopen jaren blijkt dat er ook in Nederland nog veel werk is. Terwijl het aantal vrouwelijke acts op festivals en in nachtclubs groeit, onderzocht Het Parool dat van alle artiesten die op Amsterdamse feesten worden geboekt, slechts 17,1 procent vrouw is.

Ook achter de schermen zijn de verhoudingen scheef. “Uiteindelijk zijn de meeste boekers en programmeurs man’’, zegt Fenna Schilling (aka Fenna Fiction). “Wat betekent dat veel beslissingen worden genomen door mannen.”

Daarnaast is er sprake van een loonkloof: volgens een onderzoek door creatief agentschap Honeybook uit San Francisco, verdienen vrouwelijke muzikanten en dj’s maar 46 cent voor elke dollar die een man in hetzelfde beroep verdient. Cijfers voor Nederland zijn onbekend, maar het verschil in gemiddeld uurloon tussen mannen en vrouwen in Nederland is vijftien procent. 

Volgens een enquête van de FNV komt dat o.a. door het spel dat aan de onderhandelingstafel wordt gespeeld, mannen zijn daarin succesvoller. Niet omdat ze beter zijn in onderhandelen: onderzoek toonde aan dat “vrouwen tijdens salarisonderhandelingen negatiever worden beoordeeld dan mannen.” 

Ik vraag Pique of ze per se alleen vrouwen willen representeren. Is dat nou niet juist het verfoeide hokjesdenken waar ze tegen ageren? “Op dit moment vertegenwoordigen we alleen vrouwen, maar we hebben daar geen definitieve keuze in gemaakt.” Over een jaar ziet het roster er misschien anders uit. “Het zijn nu drie witte vrouwen’’, zegt Helena. “We vinden het belangrijk om dat te veranderen.” 

Jasmín Hoek (aka Jasmín) sloot zich als eerste bij Pique aan. ‘‘Het gaat natuurlijk om meer dan alleen geslacht. Maar ik vind het sowieso goed dat er iets door vrouwen gerund wordt en dat Pique zich hier voor inzet. In bepaalde werkvelden is het als vrouw extra lastig, weet ik uit ervaring.’’ 

Er zijn natuurlijk andere initiatieven in Amsterdam die bijdragen aan een transformatie in het nachtleven - denk aan X3, die raves organiseren waar safer space-regels gelden; Dance with Pride, dat naast feesten ook workshops en panel-talks organiseert; Delia Bookings, een internationaal agency dat onlangs in Amsterdam werd opgericht. Maar Pique is het enige agentschap met dit specifieke doel: de positie van de vrouw in het nachtleven versterken.

Ook gewoon leuk
Helena, Lon en Sophie hebben Pique ook opgericht omdat ze diversiteit in de breedste zin van het woord in het nachtleven missen. “Als je naar het landschap van agentschappen in Amsterdam kijkt dan voelt het heel vlak’’, zegt Lon. Sophie vult aan: “Agentschappen worden steeds groter, vaak slokken ze kleinere collega’s op, dus er zijn weinig opties.”

Die homogeniteit speelde een rol in de beslissing van Jasmín. “Toen Lon mij benaderde, was er niet één ander agency dat ik echt super fris of vernieuwend vond. Ik was wel door wat grotere agencies gevraagd, maar herkende mezelf niet in hun rosters. Dan is het leuk als er iets nieuws komt.”

Dat Pique zich in wil zetten om de dansscene gelijkwaardiger te maken ziet Jasmín ook als een financiële kwestie. “Er wordt toch een percentage aan je verdiend. Ik vind het belangrijk om te weten waar dat geld terecht komt.’’

Het collectief is groter dan de drie oprichters - ook de artiesten praten mee en geven suggesties over de toekomst van Pique of tippen talentvolle dj’s. “Dat vind ik heel leuk, dat zij zich ook onderdeel voelen van dit bedrijf’’, zegt Sophie. Ze vertegenwoordigt Helena Castro (aka Nèna, eerder Natronic). De twee hebben eerder samengewerkt toen ze tijdens ADE 2018 een programma rond feminisme in het nachtleven cureerden. 

“Er zijn veel ideeën,” zegt Nèna. “Zoals borrels en workshops organiseren, bijvoorbeeld over boekhouding en praktische dingen waar je als ZZP’er of artiest tegenaan loopt. Ik wil graag iets doen met mentale gezondheid in het nachtleven, wat ik een heel belangrijk onderwerp vind. Als ik zoiets bij Pique zou opperen, wordt er naar geluisterd.” 

Dit soort bijeenkomsten zijn voor Pique een centraal onderdeel van hun visie. “We willen meer zijn dan alleen een agentschap’’, zegt Helena Naeff. ‘‘We willen niet alleen dj’s representeren maar daaromheen proberen we ook wat te creëren voor de scene. Ik denk dat daar veel behoefte aan is, om kennis te delen en bij elkaar te komen.” (Blijf op de hoogte via Instagram).

Lon: "We maken artiesten duidelijk wat we als agency voor ogen hebben. Het is belangrijk dat we op één lijn zitten en we dezelfde idealen nastreven. Als dat niet het geval is en je als artiest bijvoorbeeld een boeker neemt omdat je zo veel mogelijk shows wil doen, dan weet ik niet of Pique een goede match is. Maar’’, benadrukt ze, “het moet ook gewoon leuk zijn! We deden laatst een Red Light Radio show met Pique en dat was fucking gezellig. We proberen iets op te bouwen met mensen die goed bij elkaar passen.’’

Post-feminisme op z’n Nederlands
Een nieuw agentschap, het enige in Nederland dat zich richt op vrouwen, gevestigd in een stad waar meer dan genoeg vrouwen zijn die regelmatig draaien maar geen agent hebben. Je zou denken dat Pique een gat in de markt vult. En toch blijkt het uitbreiden van het roster lastig.

“In het begin dachten we: iedereen wil bij ons, er staan gelijk dertig vrouwen op de stoep,” zegt Sophie. “Dat viel tegen.” Dat heeft allerlei redenen, maar hun feministische insteek is er zeker één van: “Het schrikt af’’, zegt ze. Ze horen vaak dat vrouwen draaien niet politiek willen maken, dat ze zich niet anders voelen dan de rest en dat ze gewoon dj willen zijn en niet een ‘vrouwelijke’ dj. “En dat is ook begrijpelijk want je begint net, je wil gewoon graag draaien, en dan ga je het gelijk al moeilijk voor jezelf maken door je uit te spreken’’, zegt Sophie. “Natuurlijk je wil zo min mogelijk hobbels op de weg.” 

Die uitleg klopt met de dominante mening in Nederland: feminisme is allang voltooid en niet meer nodig. Gelijkheid is iets vanzelfsprekend. Als je maar hard genoeg werkt, net zoals de rest, is alles mogelijk. Een collectief van vrouwen is dan niet alleen onnodig, maar zelfs onwenselijk omdat dit soort initiatieven zichzelf in een uitzonderingspositie manoeuvreren. 

Maar binnen een industrie waar er veel meer dj’s dan gigs zijn, en waar programmeurs tevreden zijn als er één vrouw op de line-up staat, ervaart Fenna dat dj’en met een groep vrouwen juist verbindt. “Ik vind het leuk om mijn vrouwelijke peers niet als concurrenten te zien, maar als artiesten waar je mee samenwerkt. Draaien voelt soms als een competitie, van dat aspect word ik niet gelukkig. Maar als Jasmin of Nèna nu een gig krijgen voel ik me trots omdat we bij hetzelfde collectief zitten.” 

Bij anderen artiesten die Pique heeft benaderd lijkt imposter syndrome - het gevoel dat je stiekem niet goed genoeg of niet zo goed als de rest bent - ook mee te spelen; in ieder geval geven veel vrouwen aan niet ‘klaar’ te zijn voor een agent. De oprichters van Pique horen ook vaak: ik ben niet echt dj. Helena: “Wel vijf keer per maand draaien, maar dan geen dj zijn.” 

De onervarenheid van Pique is wellicht ook een afknapper. Sophie: “Wat heb je te bieden ten opzichte van agencies die sicke software hebben, een dito back-office, en die er fulltime mee bezig zijn? Want het is niet zo dat we een productie-assistent hebben die alles tot in de puntjes regelt. Maar dat is ook wel iets wat we aangeven: wij zijn beginners, wij hebben vertrouwen in jou, maar je moet ook vertrouwen in ons hebben.” 

Voor Jasmín is de onervarenheid juist een voordeel. “In dit stadium kan je nog een beetje sturen en dat vind ik heel fijn’’, zegt ze. Fenna Fiction vult aan: “Het feit dat we from scratch beginnen voelt goed. lk denk dat Pique een signaal kan zijn voor jonge vrouwen: als ik nu jong was geweest en had gezien dat er een groep vrouwen is die dit soort dingen organiseert, had ik het wellicht ook eerder gedaan.’’

Gelijkwaardigheid
En wat staat er nu op de agenda voor Pique? “Ik denk dat we allemaal behoefte hebben aan meer artiesten’’, zegt Helena. ‘‘Groter worden is nodig om dat gemeenschapsgevoel te ontwikkelen, maar ook om genoeg cultureel kapitaal op te bouwen om verandering te eisen. Sophie: “Om bepaalde idealen echt af te kunnen dwingen moet je onderdeel van de gevestigde orde worden. Je moet een vuist kunnen maken. Dus die groei is wel belangrijk om iets voor elkaar te kunnen krijgen.”  Ons ultieme doel is dat we overbodig worden’’, zegt Sophie. “Dat je jezelf kan opdoeken omdat het geen issue meer is. Dan hebben we nog een hele lang weg te gaan, maar we hebben er super veel zin in."