Newworldaquarium: onder water beweegt alles trager

Er zijn platen die een leven lang in je playlists blijven plakken. Muziek die soms richting staart van je afspeellijst zakt, maar altijd weer boven komt drijven. En er is de muziek van Jochem Peteri alias Newworldaquarium, die tijdloze tracks in overtreffende trap maakt. In plaats van losse nummers of albums heeft Peteri een compleet oeuvre dat blijft boeien. Zelfs de grootste technohaters ontdekken er schoonheid in. 

Sinds de jaren negentig boetseert de Amsterdamse Peteri in slow-motion aan een discografie van een vreemd soort kwaliteit. Een palmares dat net zo obscuur als toegankelijk is, en die ambivalentie alleen al maakt het uniek. Luister bijvoorbeeld naar ‘Apricot’, een plaat die niet alleen diep en zwaar klinkt, maar ook ruimtelijk, vol knisperend schone lucht, als een zomerbries die zacht de gordijnen voor je raam heen en weer walst. Wie fan is kan deze 30-minuten durende loop laten lopen. Of hoor het wonderschone ‘Avon Sparkle’, een track waarin op het eerste oor weinig lijkt te gebeuren, maar die met elke nieuwe luisterbeurt aan rijkdom wint. Peteri tilt zijn melodieën in een zweefmolen en zwiert ze langs glooiende vergezichten, terwijl hij steeds een element toevoegt of weghaalt. Die kwaliteiten maken dat zijn muziek veel doet wanneer je geconcentreerd luistert, maar het is ook perfect als achtergrondmuziek, en dat is allerminst een diskwalificatie. Gevraagd naar het opzienbarende tempo van het gros van Peteri’s tracks antwoordde hij dat-ie nooit heeft kunnen kiezen tussen hiphop en house. 

Die besluiteloosheid pakte goed uit en beïnvloedde veel van zijn collega’s. Album The Dead Bears is van 2007, werd toen door het Amsterdamse label Delsin uitgegeven, en staat bij artiesten als Carl Craig en de Giegling-crew bovenaan de favorietenlijst. The Dead Bears klinkt als een onderwaterwereld van traag meanderende techno, alsof Newworldaquarium zijn instrumenten over de bodem van de zee sleept, langs eroderende koraalriffen van ambient en house. Referenties? Wolfgang Voigt’s GAS wellicht. Of Moritz von Oswald en Mark Ernestus die als Basic Channel begin jaren negentig een vergelijkbaar soort techno maakten: ultra-minimale composities vol doffe kickdrums. 

Maar Jochem Peteri klinkt ondanks zijn talrijke aliassen (o.a. 154, Ross, Newworldromantic) vooral als Jochem Peteri. Strike (uit 2004) is voor velen een al net zo’n invloedrijk artefact van de elektronische muziek. Beide albums zijn dankzij heruitgaven weer tegen schappelijke prijzen verkrijgbaar en als je wil weten wat ik met tijdloosheid bedoel, luister dan naar die twee platen. Strike klonk in 2004 al als techno uit het jaar 3000, en doet dat eigenlijk nog steeds. 

Aanleiding voor deze review was het verschijnen van Mercury/Levels Halo, een verse Newworldaquarium. Heugelijke momenten zijn dat, en voor mij reden om al het eerdere werk van Peteri weer uit de kast te trekken - The Dead Bears en Strike staan dagenlang op repeat wanneer ik ze een tijd niet heb aangeraakt. Heugelijk ook omdat Peteri zeer spaarzaam is met het uitbrengen van muziek, ondanks het feit dat hij naar eigen zeggen vrijwel dagelijks produceert. Dat maakt zijn oeuvre een ode aan toewijding. Het toont wat je kan maken zodra je vergroeid met je instrumenten, ze naar je hand zet en weet hoe je karakter produceert. 

''Dit is wat je kan maken zodra je vergroeid met je instrumenten, ze naar je hand zet en weet hoe je karakter produceert''

Een glimps van het maakproces vind je tegenwoordig op Newworldaquarium’s Instagram, al zijn de instant gratification van social media en de naam Newworldaquarium wat mij betreft onverenigbaar. Uitleggen hoe magie werkt is als de pointe van een geslaagde grap meedelen. ‘‘Eigenlijk is het simpel’’, zei Peteri ooit. ‘‘Onder water beweegt alles trager.’’ Met die uitleg weet je meer dan genoeg.  

Want dan krijg je wat je op Mercury/Levels Halo hoort, met op de A-kant een ruim tien minuten durende masterclass sound design op een voor Peteri opvallend hoog tempo, en op de B-zijde dat vertrouwde ambient-geluid dat wegsluipt en aanzwelt als getij op een strand. 

Voor wie toch nog een ander kijkje in de Newworldaquarium-keuken wil: verscholen in de krochten van het internet huist een forum dat luistert naar de naam GearSlutz. Zie daar deze thread, vol nerds die onaneren over Peteri’s muziek en zich hardop afvragen door welke instrumenten hij zijn toverstof blaast. Scroll naar beneden voor het antwoord plus een gouden tip van de producer zelf. ‘‘Other than that just lower the tempo guys, above 120 it's just not as much fun!’’