Linn da Quebrada, trotse tranny fag in brandend Brazilië

Brazilië staat in brand, letterlijk en figuurlijk. Sinds januari is de extreemrechtse Jair Bolsonaro president, met een regering die meer militairen dan welke vergane junta dan ook telt. Vrouwen, homoseksuelen, indianen en andere minderheden zijn aangeschoten wild. 

Bolsonaro is een wandelend icoon van het Latijns-Amerikaanse machismo, iedereen die niet aan de heteronormatieve, witte norm voldoet moet het ontgelden. ‘‘Je bent te lelijk om te verkrachten’’, blafte hij naar een vrouwelijk parlementslid. ‘‘Ik heb vier zonen. Bij de vijfde had ik een zwakte: het werd een meisje.’’ Sinds zijn aantreden is het aantal verkrachte en vermoorde vrouwen met tientallen procenten toegenomen.

Ook de LGBTQ+-gemeenschap staat onder immense druk, maar tussen de puinhopen veroveren artiesten en muzikanten middels hun kunst een plek op de barricaden. Linn da Quebrada, Braziliaans activist, rapper, actrice en zangeres, zet haar lichaam in als politiek middel. Haar doel? Een plek voor de queer-gemeenschap van Brazilië opeisen. Dat doet ze met hyperintelligente songteksten en songs en liveshows waar de energie vanaf spat. Haar politiek manifest en oproep tot seksuele tolerantie verpakt ze in een mix van carioca-funk, vogue-beats, hiphop en elektronische muziek. ‘Tranny fag’ noemt ze zichzelf trots, een geuzennaam voor de scheldwoorden die transgenders en homoseksuelen dagelijks incasseren.

Linn zingt, schreeuwt, danst en rapt met een spitsvondigheid die inspireert. En hoewel haar optredens confronterend en subversief zijn, voert ze de revolutie met een brede glimlach aan. Op zaterdag 21 september komt ze naar TodaysArt festival in Den Haag.

Linn da Quebrada: ‘‘De politieke situatie in Brazilië is enorm complex, want ondanks dat we met Bolsonaro een totaal incompetente president hebben, boekt de LGBTQ+- en zwarte gemeenschap enorme vooruitgang. Zo is in Sao Paulo een travestiet in het huis van afgevaardigden beëdigd. Dat zijn overwinningen die het conservatieve systeem angst aanjagen. De machthebbers zijn verwende figuren die het niet accepteren dat ze terrein verliezen, en dus vallen ze ons en de rechten die we hebben verworven aan. Ze proberen ons maar ook de arbeidersklasse op een barbaarse manier de mond te snoeren.’’

‘‘Dat is Brazilië op dit moment: de politieke orde probeert ons te breken''

‘‘Dat is Brazilië op dit moment: de politieke orde probeert ons te breken. Het is een strijd tussen oude tradities en de nieuwe verhalen die onze lichamen en levens vertellen. Dat is wat leven in Brazilië voor mij betekent: verzet bieden, vechten voor wat mij toekomt, voor wat ons toekomt. We mogen niet opgeven, volhardend zijn is belangrijker dan ooit. Want het regime wordt zenuwachtig van onze prestaties en de samenleving die wij voor ogen hebben.’’

Door te protesteren geeft ze haar ideeën vorm, maakt ze haar intellectuele strijd praktisch. ‘‘Door de straat op te gaan kunnen we onze boodschap verspreiden en vormen we een collectief. De protesten tonen dat we een gemeenschappelijk doel hebben. We voelen ons verbonden, zo ontstaan nieuwe ideeën en strategieën. Dankzij die protesten heb ik me gerealiseerd dat mijn lichaam meer en meer een slagveld wordt, maar ook hoe belangrijk het is dat we deze plekken hebben veroverd. Ik heb een eigen televisieshow, ik heb mijn optredens en maakte een documentaire (Bixa Travesty) die de wereld over is gegaan. Dat zijn allemaal wapens in onze politieke strijd.’’

Ze refereert aan een andere term die ze in het verleden gebruikte: ‘bixa molotov’. ‘‘Je kan je lichaam als een explosief gebruiken, als iets dat weerstand kan bieden, als slagveld of oorlogswapen. Daarom identificeerde ik me als ‘bixa molotov’. Maar eerlijk gezegd weet ik niet meer wat mijn plek in de identiteitencatalogus is. Wat ik wel weet is dat er nog veel geweld in mijn lichaam schuilt. Ik voel, naast heel veel andere emoties, woede. En ik geloof in woede als motor om deze failliete sociale structuur in beweging te krijgen.’’

Op Youtube vind je een korte documentaire gemaakt door DAZED waarin Da Quebrada over haar drijfveren spreekt. Hoe ze, tussen het dagelijkse verbale en lichamelijke geweld de motivatie vindt om door te blijven gaan. ‘‘I need this to be alive!,’’ zegt ze vol overtuiging. ‘‘Daar bedoel ik mijn optredens mee, de ontmoetingen die ik met mijn publiek heb. Tijdens die optredens behoud ik mijn waardigheid en voel ik een connectie met de muzikanten en performers met wie ik het podium deel, maar ook met het publiek. Tijdens zo’n show ontstaan er nieuwe krachten. Optredens zijn als een medicijn, ze helen mij en mijn mensen.’’

Ze legt uit hoe je muziek als politiek instrument kan inzetten. ‘‘Ik wil dat mijn stem wordt gehoord, daarom ben ik begonnen met componeren en zingen. Mijn muziek is een dialoog, een communicatiemiddel waarmee ik nieuwe verhalen vertel.’’ Ze kan als artiest overleven omdat ze keihard werkt. ‘‘Alleen zo kan ik financieel de eindjes aan elkaar knopen. Ik maak muziek, televisieprogramma’s en films en ik begrijp wat nodig is om een artiestenbestaan vol te kunnen houden. Dat gaat niet over in de spotlights staan of aandacht zoeken, maar over hoe je het leven als een kunstwerk kan benaderen, hoe je als een kunstenaar moet leven. Zo kan je het systeem omzeilen en het overleven.’’

Houdt ze zich om te kunnen overleven aan bepaalde regels? Heeft ze een levensmotto dat ze als coping mechanisme inzet? ‘‘Wanneer ik me minder angstig wil voelen en meer in het hier en nu wil zijn vertrouw ik op mijn lichaam. Mijn werk gaat over gender en seksualiteit, maar nog meer over het lichaam. Ik heb bepaalde rituelen waardoor ik me verbonden voel met mijn lijf, ze geven me kracht, maar ze maken me ook bewust van mijn zwaktes en limieten. Wanneer je weet waar je grenzen liggen, weet je ook waar je aan kan werken om sterker te worden.’’

Linn da Quebrada speelt zaterdag 21 september op TodaysArt, samen met het Haagse kunst- en muziekfestival publiceren we een papieren (hoezee!) magazine dat binnenkort bij je favoriete platen-/koffiezaak ligt, binnenkort meer info