Op dit Spaanse festival is de helft van alle artiesten vrouw

Primavera Sound in Barcelona is een van de grootste muziekfestivals van Europa. Qua afmetingen vergelijkbaar met Glastonbury en Lowlands, met line-ups en headliners die jaarlijks tot de verbeelding spreken. Aankomende lente (30 mei – 1 juni) spelen er opvallend veel dj’s, maar dat niet alleen: precies vijftig procent van alle geboekte artiesten is vrouw.

Met headliners als Solange, Tame Impala, Erykah Badu, Janelle Monáe, Interpol, Nas, James Blake en Rosalía programmeert Primavera zo’n beetje alle populaire genres van dit moment. Ook liefhebbers van elektronische muziek worden met o.a. Yves Tumor, Objekt, Nina Kraviz, Richie Hawtin en Suzanne Cianni ruimschoots bediend, terwijl er ook volop ruimte is voor artiesten die normaliter in clubs van meer bescheiden afmetingen spelen. Octa Octo en Eris Drew bijvoorbeeld. Of Overmono, object blue, Mozghan en Tirzah; allemaal staan ze op de Primavera-poster. Ook Nederland is goed vertegenwoordigd met Steffi, Martyn, mad miran, DJ Marcelle, upsammy en Job Jobse. Maar ook zonder chauvinisme kan je van deze line-up moeilijk beweren dat-ie middelmatig is.

‘‘Laten we als festivals en promotors alsjeblieft toegeven dat we hier jarenlang een blinde vlek voor hebben gehad’’

Op het Primavera-affiche is de man-vrouwverhouding volledig gelijk. Bovendien kiest de organisatie ervoor om dat statement middels een campagne luidkeels te communiceren. Met de lancering van een video met als titel The New Normal (zie hieronder), willen de Barcelonezen een voorbeeld voor de festivalwereld zijn. Ze nemen een standpunt in en dat valt te prijzen. Ook als populair muziekfestival kan je, moet je misschien zelfs wel, anno 2019 politieke keuzes maken. Door je als organisatie uit te spreken vergroot je het sociaal-maatschappelijk bewustzijn van je publiek en zet je verandering in gang.

En natuurlijk, er zijn tegenwoordig genoeg festivals die er een divers programma op nahouden (maar dit niet zo communiceren). In Nederland bijvoorbeeld het Haagse Rewire, of Sonic Acts in Amsterdam, die dit jaar killer line-ups presenteerden waarbij de diversiteit van de poster spatte en de man-vrouw verhouding volledig in balans was. Maar voor een commercieel festival van het kaliber Primavera is het een opvallende en inspirerende keuze. We Skypten met Marta Pallarès van Primavera om te vragen wat de motivatie achter de campagne is. 

DJB: Hoe zijn jullie op het idee voor The New Normal gekomen?
Marta: ‘‘Na afloop van de editie in 2018 keken we naar die line-up en zagen dat een derde van onze artiesten vrouw was. Eén van onze grootste podia op zaterdag werd vrijwel volledig door vrouwen gevuld met o.a. Björk en Chvrches. Toch vonden we dat nog niet genoeg, en toen we het idee voor een 50/50 line-up intern bespraken, was iedereen enthousiast. We hadden gelijk zoiets van: dit is absoluut niet onmogelijk.’’

DJB: Waarom is het voor jullie belangrijk om stelling te nemen?
Marta: ‘‘Het idee van The New Normal is dat het daadwerkelijk normaal wordt om minstens vijftig procent vrouwen op je line-up te hebben. Hopelijk hoeven we dit volgend jaar niet nog een keer luidkeels van de daken te schreeuwen. Laten we als festivals en promotors alsjeblieft toegeven dat we hier jarenlang een blinde vlek voor hebben gehad. Ook wij als Primavera hadden dit veel eerder kunnen en moeten doen. We willen niet met de vinger naar andere festivals wijzen, maar we moeten wel laten zien dat het kán, dat het nu metéén kan en niet pas over een paar jaar, en dat je wat kwaliteit betreft geen enkele concessie hoeft te doen. Sterker nog, je programma wordt er beter van.’’

DJB: Hoe makkelijk was het om met het huidige aanbod van vrouwelijke artiesten tot deze line-up te komen?
Marta: ‘‘We hebben er hard voor moeten werken, maar zodra je buiten je eigen kaders durft te kijken, merk je als snel dat het eigenlijk vrij eenvoudig is. We werden daarbij geholpen door met name muziekmedia die in niches gespecialiseerd zijn. Zie bijvoorbeeld veel toonaangevende Best Of-lijstjes van 2018. De BBC, The Guardian, Pitchfork: al die lijsten staan vol vrouwen, van Cardi B tot Robyn en van Christine and the Queens tot Neneh Cherry. Deze vrouwen maakten volgens de critici de beste platen van 2018 en wij als organisatie en muziekliefhebbers zijn het daar mee eens. Dit zijn de artiesten waar we momenteel het meest enthousiast van worden.’’

DJB: Dus promotors die zeggen dat het lastig is om vrouwen te boeken omdat er nou eenmaal minder vrouwen muziek maken, doen hun huiswerk niet goed?
Marta: ‘‘Nee, want nogmaals, het is echt niet zo moeilijk wanneer je verder kijkt dan je neus lang is. Ik kan niet in de toekomst kijken, maar wat ik wel weet is dat Primavera op deze weg doorgaat. Misschien is het in 2020 wel zo dat er veertig procent man en zestig procent vrouw op de line-up staat. Als de vrouwelijke artiesten zo doorgaan is die kans er zeker. We zijn geen feministisch festival en in feite doen we niks bijzonders. Het gaat ons om kwaliteit, om de muziek. En anno 2019 wordt de beste muziek op onze planeet door mannen én vrouwen gemaakt.’’

DJB: Toch hebben jullie op social media veel kritiek gekregen. Meest gehoord: muziek staat voorop, niet het geslacht van de artiest
Marta: ‘‘Maar dat is nou juist het probleem, want als het niet om gender zou gaan zouden alle line-ups van alle festivals uit gelijke delen man en vrouw bestaan. Dat is die blinde vlek, het construct waarmee onze maatschappij is gehersenspoeld. We kregen inderdaad veel kritiek, maar daar staat tegenover dat we er ook veel bondgenoten bij hebben gekregen, mensen op wiens steun we in eerste instantie niet hadden gerekend. Dan heb ik het met name over media die muziek als specialiteit hebben. Primavera heeft nooit eerder zoveel positieve media-aandacht ontvangen.’’

DJB: Om die reden zien veel mensen het ook als pr-stunt
Marta: ‘‘Tsja, dat mogen mensen denken, haters hou je altijd, maar ik kan je verzekeren dat onze motivaties oprecht zijn. Wij geloven heilig in deze artiesten.’’

DJB: Maar is het dan genoeg om je alleen over gendergelijkheid uit te spreken? Als je je engageert, waarom dan niet ook een statement over artiesten van kleur maken, of over niet-Westerse dj’s en producers, groepen die op Europese festivals nog altijd ondervertegenwoordigd zijn?
Marta: ‘‘Het gaat wat ons betreft niet alleen over gender, maar juist ook over artiesten van kleur en niet-Westerse artiesten. Ook hier zijn we al langer mee bezig, en als je onze line-ups erop naslaat zie je dat ze altijd heel divers waren. Wij waren bijvoorbeeld het eerste Europese festival dat Kendrick Lamar boekte. Je kan de line-up van dit jaar uitpluizen en concluderen dat er veel artiesten uit bijvoorbeeld Azië naar Barcelona komen. Solange, Neneh Cherry, Erykah Badu, FKA Twigs, Lizzo: het zijn maar een paar voorbeelden van onze headliners. Maar we zijn niet doof voor de kritiek, misschien moeten we hier volgend jaar óók uitgesprokener over zijn.’’

DJB: Hebben jullie het idee van The New Normal tijdens het samenstellen van de line-up bij de artiesten neergelegd?
Marta: ‘‘Nee, want je wil niet dat vrouwelijke artiesten het gevoel krijgen dat we ze boeken omdat ze vrouw zijn, dit zou totaal ridicuul zijn. We boeken ze omdat we ze te gek vinden. Pas na de release van de line-up wisten de artiesten dat we dit zo hebben gecommuniceerd. We kregen van onze artiesten louter positieve reacties.’’

DJB: Primavera wordt gesponsord door grote merken. Een paar van jullie meest prominente partners – Heineken, Seat – zijn traditioneel meer op mannen gericht. Hebben jullie dat in jullie overwegingen meegenomen?
Marta: ‘‘Ik kan je verklappen dat vrouwen ook autorijden en bier drinken, hoor. We hebben onze sponsoren niet van tevoren op de hoogte gesteld, we delen creatieve concepten nooit met onze geldschieters. Als je met sponsoren werkt die van een concept als The New Normal een probleem maken, gaat er al eerder iets mis. Je kiest partners op basis van wederzijds vertrouwen. Samenwerkingen gaan we nooit voor één, maar altijd voor drie of vier jaar lang aan. We hebben ons geen moment druk gemaakt over de reacties van Seat of Heineken, we weten met wie we werken. Merken worden partner van Primavera omdat ze een jonge doelgroep willen bereiken. De merken waar wij mee samenwerken bewegen met de verlangens en normen en waarden van die doelgroepen mee. En juist daar spelen dit soort onderwerpen.’’

DJB: Maar aan het eind van de dag moeten jullie wel genoeg kaarten verkopen en willen die merken cijfers zien. Er staan in vergelijking met de voorgaande jaren meer relatief onbekende artiesten op de flyer, twijfelen jullie daar dan geen moment aan?
Marta: ‘‘Natuurlijk houden we daar rekening mee en hopen we dat we net zoveel liefde van onze traditionele als van onze nieuwe bezoekers gaan krijgen. Maar uiteindelijk kan je dit nooit van tevoren weten. Het blijft een risico, maar wanneer iets je overtuiging is en niet een marketingstrategie, heb je het gevoel dat je dat risico moet nemen. Als we naar de kaartverkoop van dit jaar kijken viel die kort na de release van onze line-up tegen, maar inmiddels hebben we op dit moment meer kaarten verkocht in vergelijking met april vorig jaar.’’

DJB: Zijn er afgezien van de line-up andere maatregelen die jullie nemen om jullie enorme festivalterrein vrouwvriendelijker te maken?
Marta: ‘‘We zijn over de hele linie bezig om de man-vrouw verhouding beter in balans te krijgen. Dat beperkt zich niet alleen tot de line-up, maar ook qua personeelsbestand letten we daarop. Ook zal je op het festival als bezoeker merken dat we er alles aan doen om seksuele intimidatie jegens vrouwen én mannen te voorkomen.’’

DJB: Kan je een voorbeeld geven?
Marta: ‘‘Afgelopen jaar lanceerde de gemeente Barcelona de campagne No Callem - We Won’t Keep Quiet (hier meer info red.). Primavera heeft zich daarbij aangesloten. Er staat een stand op het festivalterrein waar je terecht kan met vragen. Ook lopen er duidelijk herkenbare Primavera-medewerkers in kleding waarop je kan lezen dat je ze kan aanspreken wanneer je met seksuele intimidatie wordt geconfronteerd. En er zijn genderneutrale toiletten, omdat vrouwen zich vaak onveilig voelen wanneer deze gescheiden zijn.’’

DJBroadcast doet dit jaar verslag van Primavera en op het festival interviewen we de Nederlandse dj’s om te vragen hoe zij dit festival en de campagne ervaren. Meer info over Primavera vind je hier