VC-118A: onze man in Helsinki

Finland. Maandenlang is het ijskoude land bedekt met sneeuw terwijl de zon nauwelijks boven de horizon uit komt. Maar het is ook het land met de gelukkigste inwoners ter wereld, bleek onlangs weer uit een onderzoek. Hoe komt een Nederlandse danceproducer erbij om richting de poolcirkel te emigreren? De liefde natuurlijk.

Zes jaar terug verruilde Samuel van Dijk de Hollandse polders voor de Finse meren. Maar omdat de stad Tampere wel heel erg geïsoleerd bleek, staat het bed van het echtpaar Van Dijk tegenwoordig in het wat zuidelijker gelegen Helsinki. “Hier kan ik de horizon tenminste weer zien”, lacht Samuel opgeruimd via Skype. “Ook was het voor mijn internationale boekingen niet handig om in Tampere te wonen. De dichtstbijzijnde internationale luchthaven ligt op tweeënhalf uur reizen.”

Voor de muziekproductie bleek het wonen in een inktzwart winterwonderland wel heel vruchtbaar. Binnen twee jaar bracht Samuel vier ambient-albums als Multicast Dynamics uit op platenlabel Denovali, trok bovendien het tweede album van zijn project VC-118A op het droge en trad af en toe op onder zijn technonaam Mohlao. “Door de geïsoleerde ligging van Tampere kon ik me heel goed concentreren op mijn muziek. Maar in Helsinki is de elektronische scene veel levendiger. Hier kan ik bovendien helderder denken. Ik ben ontzettend blij dat ik naar de hoofdstad ben verhuisd.”

Het grillige weer van Helsinki en de nabijheid van de zee doet hem denken aan Friesland, waar hij opgroeide. Daar was hij bovendien bevriend met Boris ‘Conforce’ Bunnik (“mijn kamergenoot destijds”) en Niels Luinenburg die later als technoproducer Delta Funktionen furore zou maken. Het Amsterdamse Delsin lijkt voor het uitgevlogen drietal als een soort thuishonk te fungeren, nu het nieuwe VC-118A-album Inside verschijnt op dat platenlabel. 

''De scheiding tussen kunstenaars en mensen met een doorsnee baan is hier groter dan elders in de wereld''

Op Inside combineert Samuel de grillige zaagtandpatronen van Detroit-electro met zoemende dubtechno en melodieën die doordrenkt zijn van weemoed en melancholie. Als je moet raden naar zijn muzikale invloeden dan schieten al snel namen als Deepchord, Drexciya en Vladislav Delay te binnen. Van die laatste (Finse) artiest noemt Samuel specifiek het album Multila (2000). “Die plaat heb ik echt grijsgedraaid toen ik het ontdekte. Daar zitten zoveel lagen in.” Ook Murcofs debuutplaat Martes (2002) was een belangrijke inspiratiebron, evenals de producties van het Berlijnse Rhythm & Sound. “Nadat ik hun muziek hoorde realiseerde ik me dat een track niet perfect hoeft te zijn. Het mag best een beetje scheef in de mix hangen. Je hoort in hun muziek vaak allerlei geruis en gekraak. Soms werden er gewoon kabels losgeplukt terwijl de opname liep. Dat vond ik destijds een revelatie.”

Met het softwareprogramma Reason zet Samuel zijn eerste stappen als producer, om al vrij snel over te stappen op hardware in combinatie met Ableton. “Ik ben liever met m’n oren bezig dan met mijn beeldscherm”, zegt hij daarover. “Met apparaten kun je gemakkelijker melodieën laten ontsporen dan op een beeldscherm. En bovendien hebben machines vaak de imperfectie waar ik naar op zoek ben.”

“Kneden met geluid”, noemt Samuel zijn manier van produceren. “Ik ben tijdens het maakproces niet echt bezig met denken en werk vooral op intuïtie. Dan laat ik me leiden door de sfeer van de geluiden en maakt daar een soort deken van. Daarna ga ik kneden. De geluiden zijn daarbij leidend. Het ritme komt pas later.” Daarin wijkt VC-118A behoorlijk af van andere danceproducers, die vaak als eerste hun drumcomputer aanzetten om daarna de boel verder aan te kleden. 

Contrast speelt in VC-118A-producties een grote rol. Neem ‘Glow’, waarin een loeizware kick tegenwicht krijgt van ijle synthlijntjes die als losse ijsschotsen in de compositie hangen. “Als je een beeldschone melodie hebt en die vervolgens op een agressieve manier tegemoet treedt, dan wordt het al snel spannend”, verduidelijkt Samuel. “Het koude versus het warme.”

Vandaar ook dat hij water als metafoor gebruikt voor dat spanningsveld. “Ik ben niet zo obsessief bezig met het oceaanleven als Drexciya maar het is wel een belangrijke inspiratiebron voor me. Veel van het diepzeeleven is onontgonnen terrein. De spanning tussen wat er zich boven en onder water bevindt heb ik voor dit album als element gebruikt. Dat je even boven komt om lucht te happen om vervolgens weer onder de oppervlakte te duiken, waar je dingen ontdekt die je normaal gesproken niet ziet. Dat idee.”

Samuel noemt het storytelling met geluid. “Dat is echt iets magisch. Je kunt heel goed inspelen op de beleving zonder iets visueels te laten zien. Natuurlijk kan dat met titels en artwork, maar het is ook mogelijk met de geluiden zelf. Ik geef ieder element een eigen plekje in het muzikale spectrum. Daarbinnen kunnen geluiden naar een andere plek verhuizen of simpelweg verdwijnen. Dat is een manier om een verhaal te maken. Zo hoop ik de mood over te brengen waarin ik zelf zat toen ik het nummer schreef.”

Ook de projectnaam VC-118A valt in die categorie. Het klinkt als een productcode of een spionnennaam en zo is het ook bedoeld. “Ik plukte het uit een PDF toen ik op zoek was naar codenamen. Pas later ontdekte ik dat het ook het typenummer was voor het regeringsvliegtuig van John F. Kennedy.” 

Leven van zijn muziek kan Samuel van Dijk nog niet. Het belangrijkste deel van zijn inkomsten haalt hij uit zijn design- en videobedrijf Chaindata. “Dit jaar hoop ik de omslag te maken. Het gaat steeds beter met de boekingen en zoiets als een Dekmantel-podcast helpt natuurlijk mee.” Wel twijfelt hij soms of Finland wel het beste land is voor een artistiek iemand als hij. “Het land biedt een hoop uitdagingen voor me. De scheiding tussen kunstenaars en mensen met een doorsnee baan is hier groter dan elders in de wereld.” En het onderwijs in Finland mag dan gratis en van hoog niveau zijn, er is ook een hoop alcoholisme. Op dat 'beste land ter wereld' valt dan ook nogal wat af te dingen, vindt de producer. 

Na zes jaar in het hoge noorden heeft Samuel nog steeds het idee dat hij een beetje “de kat uit de boom kijkt.” Hij noemt zichzelf “niet heel goed geïntegreerd” en is de lastige taal nauwelijks machtig.  “Dat is ook niet noodzakelijk omdat iedereen hier erg goed Engels spreekt. Ach, voorlopig zit ik hier goed. Maar ik durf nog niet te zeggen of ik ook oud ga worden in Finland.”

Inside is nu uit op Delsin. Deze lente volgt een nieuw Multicast Dynamics-album op Denovali