New wave festival dicht generatiekloof

“Ich möchte ein Eisbär sein, im kalten Polar“ zong de Zwitserse new waveband Grauzone in de kille jaren tachtig. Tegenwoordig staat die naam voor een jaarlijks terugkerend tweedaags muziekfestival dat fungeert als een warme tijdmachine. Terug naar de dagen waar je ongestraft zwarte puntschoenen en gespenbroeken kon dragen en zeep in je haar mocht smeren.

Muisstil is het zaterdagavond in het Paard. Er staat een man met grijs haar in een paars pak moederziel alleen op het podium. Hij vertelt wat over het heelal. En over de planeten. Tot hij een keel opzet die alle monden doet openvallen. Met hoge uithalen die verdwijnen in de verte als tollende satellieten aan de horizon. Hij krijst zoals je nog nooit iemand hebt horen krijsen. Tenzij je wel eens van Einstürzende Neubauten hebt gehoord. Want van die invloedrijke avant-garde-band uit de jaren tachtig was Blixa Bargeld de voorman. Vanavond is hij een van de klinkende namen van de zesde editie van het Grauzone Festival.

In het verleden stonden invloedrijke bands als DAF, Chris & Cosey en A Certain Ratio al eens op Grauzone, maar trof je er ook kraakverse smaakmakers als Helena Hauff, Anna von Hauswolff en Idles. Dit jaar kun je ’s nachts dansen bij Knekelhuis, Pasiphae en Rude 66 en vormen oude rockers als Shellac, Steve Shelley en Blixa Bargeld eerder op de avond de belangrijkste publiekstrekkers.

Dat is ook precies de kracht van Grauzone: het is meer dan een retrofestival. Anders zouden er niet zoveel jonge bezoekers uit binnen- en buitenland naar Den Haag afreizen. In de uitpuilende zalen staan twintigers en vijftigers schouder aan schouder. Roze suikerspinkapsels naast grijze bakkebaarden, verwassen Suicide-shirts tegenover gescheurde netkousen en lakbroeken. Om over die imposante dikke spekzolen die je overal voorbij ziet klossen maar te zwijgen. Grauzone is eye candy voor wie van subculturen houdt.

Maar je gaat toch vooral naar Grauzone voor de muziek, of dat nou oude helden of jonge honden zijn. Terwijl Bargeld zijn krijs- en planetending doet, verandert het Franse kwintet Rendez – Vous de kleine zaal in een sterrennevel met venijnige elektronische neopunk. Vroeger was ik fan van een band met de provocatieve naam Revolting Cocks. Die zag ik nimmer live, maar ze hadden vast geklonken als dit zooitje ongeregeld uit La Douce France.

Behalve naar bands kijken kun je op Grauzone ook een documentaire over PIL meepakken, lezingen bijwonen of een expositie van de kunst van gender bender Genesis P Orridge bezoeken. In een vorig leven maakte ze (toen nog man) acid house als Psychic TV en duistere elektronica als deel van Throbbing Gristle; tegenwoordig vormt schilderkunst een belangrijke uitlaatklep voor de kleurrijke, door leukemie getroffen performance-artieste.

Onbetwiste headliner van Grauzone is Shellac, het belangrijkste vehikel van gitarist/producer en luis in de pels Steve Albini. Met Big Black stond hij in de vorige eeuw zo’n beetje aan de wieg van de ‘industrial rock’. Maar zijn vernieuwende productietechnieken inspireerden ook talloze technomuzikanten. Al zal Albini ongetwijfeld een vies gezicht trekken als je het met hem over dance hebt. Hij spuugt op het genre.

Zaterdagavond is Albini’s trio in topvorm. De toch al sobere en kristalhelder uitgemixte minimalistische rock van Shellac klinkt net wat puntiger en bozer dan anders. Badend in statisch wit licht breekt de maniakale drummer Todd Trainer vooraan op het podium het ene na het andere stokje, terwijl Albini (gitaar net te laag, microfoon net te hoog) zich ondertussen boos maakt over bankiers en ander rottend fruit in onze maatschappij.

Tegen het einde breekt Trainer zijn eigen drumkit af terwijl bassist Bob Weston minutenlang hetzelfde rifje blijft spelen. Een heerlijk wanordelijk einde van een intens concert en een bewijs dat veel artiesten op het strak georganiseerde Grauzone vaak boven zichzelf uitstijgen. In april is er weer een Grauzone-avond in het Paard. Dan rond het elektronische duo Suicide. Van die invloedrijke band spelen Lydia Lunch en Marc Hurtado eigen interpretaties.