Gebrek aan focus breekt TodaysArt op

Overzicht was nooit het sterkste punt van TodaysArt. Maar dit jaar maakte het Haagse festival er soms echt een potje van. Er was genoeg moois te halen in de tien zalen, maar er je weg vinden bleek niet altijd eenvoudig.

“Fuck me backstage!!” Een jongen vanaf de derde rij maakt er in de sjieke Koninklijke Schouwburg geen geheim van dat hij vanavond speciaal is gekomen voor Oneohtrix Point Never. Of misschien nog wil komen, straks in de kleedkamer. Oneohtrix Point Never is dan net drie nummers onderweg en sluit met de Nederlandse première van zijn nieuwe show Myriad de veertiende editie van TodaysArt af.

Het nomadische muziek- en kunstenfestival zwerft al jaren door de Haagse binnenstad en vertoefde zelfs een paar edities aan de kust. Vorig jaar concentreerde het merendeel van het programma zich nog in de Koninklijke Schouwburg. Voor deze editie doet die historische locatie alleen op zondag mee en vormt het winderige Spuiplein weer de centrale hub.

Vandaar kun je drie dagen uitzwerven naar de tien festivallocaties, waaronder het Paard van Troje, Theater aan het Spui en de gloednieuwe, tamelijk ongezellige Volharding. Ook de drie belangrijkste nachtclubs zijn aangehaakt:  PIP, Hoop en Het Magazijn. Met als thema dit jaar: ‘deconstructed club music’.

Underground Resistance
Het programma in die laatste zaal snijdt eerlijk gezegd het meeste hout. Met op vrijdag techno van Underground Resistance-iconen als Scan 7 en Depth Charge (zonder Mike Banks, die vanwege de storm pas een dag later vanuit Berlijn kan vertrekken) en zaterdagnacht een showcase van Haags dj-talent dat tot het middaguur de muren van het knusse kelderclubje afsaust. Op vrijdag is het rond middernacht al direct aan, als Frank Flash zijn stompende houseplaten van een extra punch voorziet met live percussie.

Voor het Paard staat dan al een rij. Niet omdat het binnen zo druk is, maar omdat de beveiliging moeilijk doet.  In de grote zaal worstelen Kiefer en MNDSGN met de matig gevulde vloer. Hun warme LA-vibes slaan stuk op de grote gaten tussen de bezoekers, al doet een jongen met een grote afro vooraan verwoede pogingen om de rest in beweging te trekken. ‘Shout out to my man here”, roept die Filippijns/Amerikaanse MNDSGN blij vanaf het podium.

''Op dat soort momenten is TodaysArt eigenlijk het leukst, als je op ontdekkingstocht door de stad gaat en aan het denken wordt gezet wat techniek eigenlijk met je doet, als nachtdier en consument''

Lege zaal
Dat gebrek aan publiek is wel vaker een probleem tijdens TodaysArt. Zaterdagmiddag draait een vijfkoppig dj-team uit Réunion (een Frans eilandje in de Indische Oceaan) voor een lege zaal in de gloednieuwe Volharding. Aan de overkant op het dakterras van Bleyenberg heeft UR-veteraan John Collins op datzelfde moment de camera’s van Red Light Radio als voornaamste gezelschap.

Het is dan ook lastig om je weg te vinden in het rommelige programma. Niet in de laatste plaats doordat zowel het programmaboekje, de website als het blokkenschema tegenstrijdige informatie geven. Speelt Lanark Artefax nou op vrijdag (boekje) of zaterdag (site)? Het papieren blokkenschema is helemaal onbruikbaar. Want in rood uitgevoerd. Gaan die vormgevers nooit uit of zo?

Lanark Artefax presenteert overigens grotendeels dezelfde show als eerder dit jaar op Rewire. Met een enorm verticaal geplaatst beeldscherm als belangrijkste blikvanger. Vergeleken met zijn bloedserieuze synth-explosies is het optreden van het gemaskerde duo c/a (see slash ah) eigenlijk veel vermakelijker. “Would you mind, Richard?”, vragen ze op het beeldscherm nadat je net twee Aphex Twin-logo’s seks hebt zien hebben.

Cyber-iglo
Naar TodaysArt ga je ook voor de kunst- en dansvoorstellingen, waarin techniek en vernieuwing vaak een hoofdrol spelen. Belangrijkste thema dit jaar is de ‘immersive’ ervaring. Of die nou wordt bereikt door een VR-bril op te zetten of op je rug te gaan liggen in de Fulldome (een soort cyber-iglo) op het Spuiplein.

Het koepeldak van die witte tent leent zich perfect voor enorme videoprojecties  waarin je jezelf volledig kunt verliezen. Wat dat betreft is End (0) van de Parijse componist Alex Augier en videokunstenares Alba G. Corral wel een hoogtepunt. Hun concentrische videowerk lijkt dwars door je heen te vallen. De stormwinden die het filmdoek heen en weer trekken zorgen voor extra vervreemding.

Neurale synthesizer
Ook het werk op de expositie in The Grey Space (de voormalige Vrije Academie) weet soms te ontregelen. Zo is er een machientje dat elke tweet van de Amerikaanse president president Donald Trump direct uitprint, in de fik steekt en dat proces vervolgens op Twitter zet. Een kleine, ludieke middelvinger die laat zien hoe vergankelijk sociale media eigenlijk is.

CellF, ‘s werelds eerste neurale synthesizer, maakt eveneens indruk. Al was het maar door het formaat: een enorme Funktion One-achtige speaker met een petri-schaaltje als middelpunt, waarin stamcellen een muzikale paringsdans met elkaar maken. In de kelder trachten op datzelfde moment acht mensen hun modulaire synthesizers te temmen tijdens een workshop die vanavond tot een concert moet leiden.

Op dat soort momenten is TodaysArt eigenlijk het leukst. Als je op ontdekkingstocht door de stad gaat en aan het denken wordt gezet wat techniek eigenlijk met je doet, als nachtdier en consument.

Wat dat betreft is Oneohtrix Point Never een prima afsluiter. Sinds de Amerikaanse vernieuwer Daniel Lopatin bij Warp Records tekenende, heeft hij al weer vier keer een nieuwe muzikale afslag genomen. Vanavond in de schouwburg staat Lopatin met een vierkoppige band op het podium en heeft hij het zingen met de autotune ontdekt.

Het resultaat klinkt soms als een futuristisch soort Pink Floyd dat een woestijntrip door Nevada maakt. De hallucinante videoanimaties gaan een beetje verloren achter de vele instrumenten, maar bij de kinderstemmetjes van toegift Chrome Country vorm je gemakkelijk je eigen film achter je oogleden.

Toch rest zondagavond een wat onbevredigd gevoel. Dankzij het aanboren van allerlei subsidiestromen en culturele samenwerkingen (We Are Europe, Shape Platform, C/O Pop) is het programma breder dan ooit. Met muziek en kunst uit alle windstreken, van Zuid-Afrika tot Japan en van Detroit tot Delft. Maar welke boodschap wil het festival eigenlijk uitdragen? En wat is de doelgroep nu precies? Dat werd afgelopen weekend in een regenachtig Den Haag niet echt duidelijk.