Thomas Ankersmit, Dick Raaijmakers en je binnenoor

Vijf jaar geleden overleed Dick Raaijmakers. De pionier uit het Natlab van Philips wordt door velen gezien als de uitvinder van elektronische popmuziek. Iemand die in de jaren vijftig al iets maakte dat we later techno zouden noemen.  

Niet dat hij destijds de enige was. Pierre Schaeffer en diens assistent Pierre Henry experimenteren in die tijd ook met elektronica, net als Karlheinz Stockhausen en Edgar Varèse, met diens Poème Electronique

Dat laatste nummer kwam trouwens ook tot stand in het Natuurkundig Laboratorium aan de Eindhovense Strijp, om te illustreren hoe belangrijk die elektronische kweekvijver destijds was. Met de veelzijdige Raaijmakers als aanjager. Het grootste deel van zijn leven gaf hij les aan het Haags Koninklijk Conservatorium.

Ook Thomas Ankersmit, die eerder dingen op labels als Touch en PAN uitbracht, heeft ongetwijfeld bij hem in de schoolbanken gezeten. De in Berlijn woonachtige Nederlander eert Raaijmakers nu met een compositie van ruim een half uur, verdeeld over twee plaatkanten. Daarbij gebruikte hij uitsluitend analoge machines, waarbij de Serge-synthesizer een centrale plaats inneemt. Wie die machine Googelt raakt al snel verstrikt in tientallen gekleurde snoeren en ingewikkelde schema’s.

Ankersmit componeerde zijn hommage als een lagedrukgebied dat over je oren trekt. Met zachte modulerende synthetische wolken die gaandeweg aanzwellen, scherper worden en van kleur veranderen. Het is pittige kost, maar uiteindelijk ook een louterende ervaring als je eens dieper in ‘moeilijke’ elektronische muziek wilt duiken.

Om Homage To Dick Raaijmakers ten volle te ervaren is het verstandig om voor een stel goede speakers te gaan zitten in plaats van je dopjes in te doen. Pas dan komen de ‘holofonische effecten’ in de compositie volledig tot zijn recht. Het idee daarvan is dat je binnenoor zelf ook geluiden maakt, die deel gaan uitmaken van de ervaring. Je kunt die geluiden zelf beïnvloeden door je hoofd lichtjes te bewegen of te kantelen terwijl je voor je installatie zit. En verdraaid, het werkt nog ook. Zeker in de laatste vijf minuten van de compositie, als Ankersmit allerlei hoge fluittonen over elkaar laat glijden terwijl er in de verte een geigerteller lijkt mee te tikken. 

Meer weten over de werkwijze van de razend interessante manier waarop Ankersmit werkt? Lees dit interview op DJB. Wie meer wil weten over wie Dick Raaijmakers was en wat hij allemaal deed, kan zijn tanden stuk bijten in de twee kilogram zware monografie die het Rotterdamse V2 van hem uitbracht. Of je kunt op zoek gaan naar de Complete Tape Music Of Dick Raaijmakers die rond de eeuwwisseling van hem verscheen. Maar deze hommage vormt ook een prima startpunt.