Fenomenale ‘Brabantse’ ambient

Kijk om te beginnen eerst eens rustig naar die hoes. Laat je associaties de vrije loop. Een oer-Hollands landschap, door de horizon kaarsrecht tussen weiland en cumuluswolken verdeeld. Een foto als een schilderij van Vermeer, met in het midden een figuur waar je oog als vanzelf op valt. We kijken naar een boer in een Brabants grasland. Biosphere volgde 'm met microfoon en recorder.

De Noorse Geir Jenssen geldt al jaren als excellent geluidskunstenaar met ambient, soundscapes, geluidscollages en field recordings als handelsmerk. Die microfoon en recorder behoren tot zijn vaste bagage, maar het studiomeubilair veranderd voortdurend waardoor geen enkel nieuw album het vorige in herinnering brengt. Zijn palmares is indrukwekkend. Jenssen nam een plaat op in de bossen van Kraków (The Petrified Forrest), raakte gefascineerd door het feit dat kerncentrales in Japanse aardbevingsgebieden aan de rand van de zee worden gebouwd (N-Plants), en schreef soundtracks bij het werk van de Rus Sergey Prokudin-Gorsky, een van de eerste fotografen die met kleurenbeeld experimenteerde.

Biopshere’s werk begint nooit met muziek. In plaats daarvan start hij een onderzoek naar natuur- of wetenschappelijke wonderen, maar nooit is het eindproduct te conceptueel, omdat de muziek daar simpelweg teveel aandacht voor vraagt: die is bijna zonder uitzondering exceptioneel. Het is verdomd lastig om als ambient-artiest een signature sound te produceren, maar Biosphere flikt 't.

Nu dacht ik bij natuurwonderen niet direct aan Hilvarenbeek, sterker nog, ik moest opzoeken waar het ligt, maar Jenssen toont met The Hilvarenbeek Recordings dat dat vooral iets over mijn eigen onwetendheid zegt. Dat is ook de klasse van Biosphere’s werk: hij wekt je interesse voor zijn onderwerpen. Zoals ik eerder na het horen van zijn muziek die Russische fotograaf en Poolse bossen Googelde, tikte ik nu Hilvarenbeek in: rechtsonder in de broekzak van Tilburg, (blijkbaar) bekend van Safaripark Beekse Bergen, gezegend met, aldus Wikipedia, ‘‘uitgestrekte woeste gronden.’’

''Alsof je, zodra een hoofdtelefoon je oren vacuüm zuigt, het Brabantse landschap in wordt gezogen, omringd door een decor van ultramarijn blauwe luchten''

Die woeste gronden vertalen zich in het universum van Jenssen als een weldadig en intens audiopalet. Op verzoek van Incubate, voormalig Tilburgs festival voor muzikaal avontuur, trok Jenssen de Brabantse weides in. Hij kwam terug met een audiolegenda van Hilvarenbeek, ingekleurd met composities vol couleur locale.     

In opener ‘’t Schop’, vernoemd naar de plaatselijke biologische boerderij waar Jenssen opnames maakte, hoor je een boer met zuidelijk accent ‘‘kom maar, kom máár’’ schreeuwen, tegen iets dat zich vermoedelijk op vier voeten verplaatst en zwart-witte vlekken draagt. ‘Pipistrellus’ is een ode aan de gelijknamige gladneusvleermuis, je hoort het beest razendsnel met z’n vleugels klepperen, (met een beetje goede wil is dat techno à la Alva Noto), voordat Jenssen je met tracks als ‘Audax’ en ‘Roverste Heide’ zijn hallucinante dieptes insleurt.

Het zijn stuk voor stuk minitrips die geestverruimende middelen overbodig maken, de muziek alleen al brengt je in een andere staat. Alsof je, zodra een hoofdtelefoon je oren vacuüm zuigt, het Brabantse landschap in wordt getrokken, omringd door een decor van ultramarijn blauwe luchten. ‘Roverste Heide’ deed me aan het fantastische ‘Zug’ van Conrad Schnitzler denken, een track die is opgebouwd rond het geluid van een voortrazende trein (en ook dat is techno).

Ambient is niet altijd een makkelijk genre, vraagt concentratie en doorzettingsvermogen en kan, zodra het de middelmaat niet overstijgt, en daar is er nogal veel van, sla Bandcamp er maar op na, een oersaaie exercitie zijn. Maar in de handen van meesters als Biosphere wordt het een genre dat zelfs de grootste elektronicahater doet smelten. The Hilvarenbeek Recordings is de perfecte soundtrack voor een lome zondagochtend, maar doet het ook prima wanneer je in volle vaart door een drukke stad fietst, bij opkomende- of ondergaande zon, of tijdens een lange wandeling door de Hollandse polder. The Hilvarenbeek Recordings is een juweel van een plaat, made in Brabant.