Aphex Twin wint ambientmarathon

Als Richard D. James een gitarist was, zou hij Aart Strootman heten. In een oude synagoge die is omgetoverd tot concertzaal, tekent die laatste voor een van de meest indrukwekkende sets tijdens de ambientmarathon van het FAQ Festival. ‘Avril 14th’, ‘Alberto Balsalm’ en ‘Disk Prep Calrec2 Barn Dance’ klinken op elektrische gitaar al net zo indrukwekkend als uit de machines van Aphex Twin.

Alsof hij het lichaam van zijn geliefde streelt, met zoveel aandacht aait Strootman het gitaarstaal. Zijn Aphex-interpretaties vragen stilte en attentie, wie dat investeert krijgt een prachtconcert retour. Zie hier de missie van FAQ tot in perfectie uitgevoerd: de grenzen tussen elektronische en akoestische muziek langzaam uitgummen.

''Met puls en trance als gereedschap, houdt Dorian Concept een uur lang het publiek in een magistrale greep''

Stilte en aandacht worden sowieso met hoofdletters geschreven op het FAQ Festival dat afgelopen weekend in Den Bosch plaatsvond. De gordijnen van muziekcentrum De Toonzaal zitten ondanks de lentezon op zaterdagmiddag potdicht. Zitzakken vormen het decor bij muziek die je bij voorkeur liggend en met gesloten ogen ervaart.

In de synagoge zorgt een quadrafonische Axys speaker-setup voor een kraakhelder geluid: op FAQ hoor je toonkunst die speciaal voor luidsprekers is gecomponeerd. Op de openingsdag wordt werk van de Nederlandse elektronische componist Jaap Vink (1930) uitgevoerd, op vrijdag imponeren Moogmemory-virtuoos Matthew Bourne en synthpioneer Suzanne Ciani, op wiens analoge patch- en luswerk een camera is gezet zodat je op groot scherm kan zien wat ze doet.

Georganiseerd geluid of, akoesmatische muziek, is een genre dat voortborduurt op de compositorische traditie van de musique concrète uit de late jaren veertig. Het genre staat aan de basis van hedendaagse elektronische muziek; producers als Oneothrix Point Never vinden er inspiratie, zie onze FAQ Festival podcast. In tegenstelling tot composities die met behulp van bladmuziek worden geschreven, bestaan muziekstukken die puur akoesmatisch zijn vaak alleen als audio-opnamen. Ze zijn intens, veellagig en vragen concentratie. Maar het zijn details, minuscule verschuivingen en de subtiliteit van artiesten als Strootman die je bij de les houden. Aphex Twin als kamermuziek.

Diezelfde Strootman staat zaterdag ook als onderdeel van TEMKO op het podium, een trio dat met zelfgebouwde akoestische instrumenten ‘minimal chamber metal’' maakt. De opzet van FAQ-programmeurs Rikkert Brok en Mitchel van Dinther (Jameszoo) is wat dat betreft geslaagd: die toont dat elektronische muziek niet altijd uit een batterij machines komt.

Ook Kettel, Sum, The Void Pointers en Dorian Concept verschijnen aan de start van de ambientmarathon. Het is een aparte en ietwat sektarische ervaring, zo’n collectieve ligluistersessie in het donker. Je zeven uur lang aan een puls overgeven vergt doorzettingsvermogen, wellicht dat daarom de zaal op het drukste moment door slechts veertig man publiek wordt bevolkt. Zonde, want wie het lenteweer negeert wordt beloond met een indrukwekkende improvisatie-sessie van Concept.

De getalenteerde Oostenrijker, keyboardtovenaar van beroep, componeerde speciaal voor FAQ een ambient-set. Met puls en trance als gereedschap, houdt hij een uur lang het publiek in een magistrale greep. Ambient is bij uitstek collagemuziek, Concept een muzikale Picasso die abstracte, beatloze en op elkaar gestapelde soundscapes ter plekke bewerkt, knipt en weer lijmt.

Wie geïnteresseerd is in de wortels van elektronische muziek en zich over durft te geven aan een intense maar prikkelende luisterervaring, boekt volgend jaar april een retourtje Den Bosch.