‘‘Minder festivals, focus op kwaliteit’’

Amsterdamse festivalorganisatoren zijn niet te benijden. Hun toekomst is, nu de negatieve geluiden rondom de ‘festivalisering’ van onze hoofdstad steeds meer weerklank vinden, ongewis. Nachtburgemeester Mirik Milan startte daarom eerder dit jaar een opvallende petitie. Hij wil een positief geluid uitdragen met een tegenbeweging die volgens hem nodig is. Maar hoe hard eigenlijk?

Onder de vlag van zijn stichting haalde Milan bijna 10.000 handtekeningen op. In de petitie Ik Ben Een Amsterdammer En Ik Ben Voor Festivals lezen we: ‘‘Middels deze petitie wil Stichting N8BM A’DAM ervoor zorgen dat de stem van de Amsterdamse festivalbezoeker gehoord wordt bij de ontwikkeling van de nieuwe evenementennota. Beleid gebaseerd op een negatief en eenzijdig geluid mag festivals in onze stad niet de nek omdraaien. Teken de petitie voor een stad met ruimte voor festivals, en zonder betutteling.’’

Volgens Milan worden Amsterdamse festivalliefhebbers zelden gehoord in de discussie omtrent festivals en evenementen in de stad, terwijl, volgens de Stichting, ‘‘festivals een belangrijke basisbehoefte van Amsterdammers vervullen.’’

Basisbehoefte? Is dat niet een tikje overdreven? Er zijn toch (te) veel festivals in Amsterdam? Dat laatste lijkt een feit, maar belangrijker is, zegt Milan, dat het debat op gang komt. Het gaat hem om de dialoog.

Op donderdag 9 juni vergadert de commissie algemene zaken van de Gemeente Amsterdam over de festivaltoekomst van onze hoofdstad. Via Facebook heeft Milan festivalbezoekers opgeroepen om te komen spreken, omdat klagers en tegenstanders zich ‘‘massaal’’ hebben verzameld om hun zegje te komen doen.

‘‘We kregen te maken met een wildgroei aan festivals, en ik zeg met opzet wildgroei want wij zullen nooit beweren dat overlast een kwestie van perceptie is’’

Het is duidelijk dat jij de dialoog zoekt, juist daarom verbaasde ik mij over die petitie. Creëer je op deze manier niet juist twee kampen?
Die petitie moet tot discussie leiden. Wij zien ook dat er te veel festivals zijn, maar laten we daar wel genuanceerd over praten.

Wat ik polariserend vind, is het stuk van de PvdA, De paradox van de ideale stad, waarin wordt gezegd dat het druk is in de stad vanwege festivals. De kop in de krant was: ‘Stuur festivals naar de stadsrand.’ Toen gingen bij mij de alarmbellen rinkelen. Festivals als DGTL en Dekmantel, trekken juist het soort buitenlandse bezoeker die je in je stad wil hebben: hoogopgeleid, cultureel geëngageerd. Dat is een heel ander soort toerist dan de druktemaker op het Leidseplein. Daar moet je onderscheid in maken. Als de PvdA nu in gaat zetten op wonen en rust, dan voel ik de behoefte om een tegenbeweging te starten. Ik weet dat het bij D66 steeds moeilijker wordt om die druk te weerstaan. Dat is een partij waar veel jongeren op stemmen. Maar als je constant om de oren wordt geslagen met termen als festivalisering, kan ik me voorstellen dat je gaat twijfelen.

Maar je kan toch niet met droge ogen beweren dat ‘‘festivals voor Amsterdammers een basishoefte zijn?’’ Als je dat in de Bijlmermeer roept heb je volgens mij een probleem
Als je het zo stelt ja, maar voor veel jongeren is dat toch echt het geval. Festivals zijn een plek waar jongeren van nu samenkomen. Vroeger wilde iedereen een achtertuin, nu wil iedereen beleving. De functie van parken is veranderd. Dat kan je leuk vinden of niet, maar het is een feit. Jongeren van nu gaan liever naar een festival. De tijd dat ze met hun familie een dag in het park doorbrengen is voorbij. Het zijn urban families die andere behoeften hebben in vergelijking met de jongeren van de jaren zestig.

Mijn eerste gedachte bij een stadspark is: die zijn er voor bewoners die geen tuin of balkon hebben, dat zijn er in Amsterdam veel. Jij zegt: er is inmiddels een veel grotere groep die andere behoeften heeft?
Precies. De term daarvoor is urban families, we leven tegenwoordig in een samenleving waar mensen hun ervaringen willen delen. Dat is, wanneer ik iedere twintigplusser voor het gemak even over een kam scheer, onze generatie. Het verzamelen van gezamenlijke herinneringen, ervaringen die je hebt op festivals, dat is wat mensen willen. Dat is waar je je identiteit aan ontleent, de manier waarop je je kan uiten. Dat doe je tegenwoordig niet meer met je hele familie op zondag op een kleedje in het park nee, dat doe je op een festival. Tijden zijn veranderd.

Volgens die redenering geldt dan het recht van de sterkste: de groep urban families is tegenwoordig groter dan mensen die op zondag met thee en koekjes samen willen komen in een park, dus zijn festivals gelegitimeerd? 
Nee, zo zit het niet. Nogmaals, dat er wildgroei aan festivals is, is een feit. Dat kan iedereen zien. Het vreemde is alleen wel dat er bijna geen festivals failliet gaan. Er is dus blijkbaar behoefte aan. Wanneer we het aantal festivals iets terug zouden schroeven is dat volgens mij geen slechte zaak. Focus op kwaliteit en diversiteit. Maar de discussie slaat nu door naar de verkeerde kant.

Twee jaar geleden hebben D66 en de VVD een initiatiefvoorstel ontworpen, waarin festivals op een alleszins redelijke wijze gereguleerd zouden worden. Dat voorstel heeft de raad twee jaar lang voor zich uit geschoven, wat op zich al vreemd was. Het idee was dat er meer duidelijkheid zou komen omtrent het verstrekken van vergunningen. Dat is een doorn in het oog van iedere organisatie. Die weten niet waar ze aan toe zijn op het moment dat de productie al in volle gang is, omdat toestemming soms pas een week voor een festival wordt verleend – of niet. Het veroorzaakt tegelijkertijd stress bij de ambtenaren en voor het systeem. Nu is er na twee jaar eindelijk een definitief voorstel, en dan worden festivals opeens vrijwel allemaal als een uitzondering beschouwd.

Wat betekent dat concreet?
Binnen de nu opgestelde regels vallen alle festivals in parken en in de stad in een uitzonderingspositie. Dat kan niet de bedoeling zijn wanneer je duidelijkheid wilt verschaffen. Festivals zijn geen uitzondering. 

Bij de raadsvergadering van donderdag verwacht je een groot aantal festivalcriticasters. Aan hoeveel klagers moet ik dan denken?
In februari zijn we door de burgemeester uitgenodigd voor een zogenaamd ambtswoninggesprek. Aan tafel zaten festivalorganisatoren en verschillende belangengroepverenigingen: Vrienden van het Amstelpark, Vrienden van de Grachtenpanden, Vrienden van de Binnenstad, enzovoort. In totaal ongeveer tien partijen. Ik verwacht dat zij morgen allemaal komen spreken. Dat is zo’n beetje het complete old boys netwerk van Els Iping.

‘‘Je hebt geen recht op een park, omdat je er toevallig naast woont’’

Haar naam horen we vaker in deze discussie. Wie is Els Iping en waarom heeft zij zoveel invloed?
Els Iping is zo’n beetje de reden dat de Nachtburgemeester destijds is geïnstalleerd. Zij is een ex-politica met een groot netwerk, vooral wat betreft bovengenoemde verenigingen. Zij weet heel goed hoe je ambtenaren kan bespelen. Ze vindt dat er paal en perk gesteld moet worden aan, wat zij dan de ‘festivalisering’ van Amsterdam noemt. Daar moet tegengas aan worden gegeven, ik heb die rol op mij genomen en net als haar geïnvesteerd in een netwerk op het stadhuis.

Hoe bespeel je die ambtenaren dan?
Met negatieve krantenkoppen of klaagbrieven die naar individuele ambtenaren worden verstuurd. Het is niet fijn om dat soort brieven als raadslid over je heen te krijgen. Zo’n verhaal zou mij ook raken. Het leed van één persoon is iets dat binnenkomt.

Wat is de drijfveer van Els Iping, ben jij in gesprek met haar?
Nee, en ik vind dat ik daarin tekort schiet, dat reken ik mijzelf aan. Ik ken haar argumenten. De belangengroepen die zij vertegenwoordigt willen één ding: geen festivals. Mevrouw Iping zelf is wat genuanceerder, maar gaat wel met een mobiele telefoon compleet onbetrouwbare geluidsmetingen bij festivals afnemen. Dat vind ik stemmingmakerij.

Moeten we niet iets meer vertrouwen in de Amsterdamse beleidsbepalers hebben? Het is toch niet overdreven om te stellen dat ze de afgelopen jaren aan ‘onze’ kant hebben gestaan?
Dat hebben ze zeker, maar daarom is juist een ommezwaai die bijvoorbeeld de PvdA nu maakt zo frustrerend. Die hebben jarenlang de stadspoorten wagenwijd opgezet voor festivalorganisatoren. We kregen te maken met een wildgroei aan festivals, en ik zeg met opzet wildgroei want wij zullen nooit beweren dat overlast een kwestie van perceptie is. Integendeel: festivals hebben impact. We gebruiken de stad. Maar, en dan spreek ik op persoonlijke titel, ik vind dat iedereen het recht heeft om de stad op zijn of haar manier te gebruiken.

Julie hebben bijna 10.000 handtekeningen opgehaald, heeft het aanbieden van zo’n petitie überhaupt zin?
Het gaat erom dat we een positief geluid laten horen. 10.000 is een substantieel aantal, dat kan je niet zomaar even van tafel vegen. Feit is dat er donderdag in de raadsvergadering over wordt gesproken. We moeten aan de gemeenteraad duidelijk maken wat we willen. D66 en VVD hebben een nieuw initiatiefvoorstel geschreven waarin ze een lans voor duurzame festivals breken. Voorbeeld uit dat voorstel: zorg er voor dat er pertinent water en stroom is, dan hoef je dat in ieder geval nooit meer een park in te slepen. Dat voorstel is direct door een meerderheid aangenomen. Vertel de positieve verhalen, bijvoorbeeld over de opruimdagen die plaatsvinden voordat het broedseizoen start. Daar lees je in de krant nooit iets over, dat is voor Het Parool en AT5 niet interessant genoeg.

Eerder zei je tegen mij dat subjectiviteit van gerenommeerde media een probleem is: ‘‘Alternatieve media als 3VOOR12, Vice en DJBroadcast worden op het stadhuis niet gelezen’’
Dat is een probleem, ja. Wat dat betreft maak ik me geen illusies. Wellicht dat een jong D66-raadslid als Reinier van Dantzig het leest, maar veel meer is het jammer genoeg niet. Het zijn AT5 en Het Parool die de opinie vormen. De gemiddelde leeftijd van een Paroolabonnee is 55. Dat is de realiteit. En het vluchtige soort van journalistiek dat AT5 bedrijft is nou eenmaal hun brood, dat begrijp ik ook. 

Er verscheen onlangs een negatief artikel in Trouw dat veel aandacht kreeg. Daarover zei je dat jouw quotes bewust uit het stuk zijn gelaten?
Het negatieve kamp kreeg alle ruimte, mijn nuance is geschrapt. Het verhaal over de opruimdagen, de petitie, het feit dat we een eerlijke dialoog willen, dat we begrijpen dat festivals impact hebben: allemaal geschrapt. Heb je het gelezen?

Heb ik, en ik moest er eerlijk gezegd een beetje om grinniken. Zo’n man die zegt: ‘‘Als de jeugd pilletjes op heeft, vinden ze toch alles prachtig." Dat kan je toch niet serieus nemen?
Ik denk dat je daar iets te naïef in bent, dat wordt door veel mensen wel degelijk serieus genomen. Het geeft weer hoe een bepaald deel van de samenleving naar die festivals kijkt: als een stel drugsverslaafde idioten die net zo goed op een parkeerterrein kunnen gaan dansen. Festivals zijn net zoveel cultuur als een concert of een balletvoorstelling, maar dat besef is er bij veel mensen nog niet.

Maar er is toch wel degelijk positieve verslaggeving omtrent festivals, zelfs een krant als Het Parool doet zomers wekelijks en vaak positief verslag?
Klopt, en dat is een goede ontwikkeling. Zo proberen ze de gemiddelde leeftijd van hun lezers wat naar beneden bij te stellen. Je brengt me op een idee. Ik moet die stukken verzamelen en aanbieden aan de raadsleden. Dat zouden we wellicht sowieso vaker kunnen doen. Ervoor zorgen dat dit soort interviews of stukken van 3VOOR12 en Vice bij de juiste mensen terecht komen.

Volgens mij kan je de raad wél paaien met het feit dat festivals goed zijn voor de economie?
Zeker, de festivalwereld is een serieuze industrie waar je niet langer omheen kan. De omzetcijfers en het aantal banen dat de sector creëert, daar wordt regelmatig over gepubliceerd. Maar wat je in dergelijke stukken niet leest is dat er bijvoorbeeld voor een festival als Amsterdam Open Air ieder jaar een rechtszaak aan te pas moet komen. Wat men weleens vergeet is dat wanneer zo’n festival niet door kan gaan, er letterlijk mensen op straat komen te staan. Bedrijven gaan in zo’n geval failliet. Daarom vind ik het idee dat je elke dag van het jaar het recht hebt om een park naar je eigen wensen in te richten achterhaald. Je hebt geen recht op een park, omdat je er toevallig naast woont. Dat vind ik een achterhaalde gedachte.

‘‘In 2013 waren er drie 24-uurshorecavergunningen voor clubs, dit jaar worden dat er tien, dat is te gek’’

Je raakte al even aan een ander pijnlijk punt: het ontbreekt het Amsterdamse festivallandschap aan diversiteit, hoe zou dat anders kunnen?
Daar heb ik niet zo snel een antwoord op, maar ik zou niet willen pleiten voor een soort van smaakpolitie. De 24-uursvergunningen hebben denk ik een heel positief effect op die diversiteit gehad. In 2013 waren er drie 24-uurshorecavergunningen voor clubs. Dit jaar worden dat er tien, dat is te gek. We gaan naar twaalf ‘verlaatjes’ (mogelijkheid om enkele dagen van het jaar langer open te blijven red.) voor ondernemers buiten het centrum. Na de lancering sprak iedereen over oneerlijke concurrentie, maar nu zie je dat het echt iets oplevert: een gevarieerder nachtleven.

Dat lijkt me toch ook een positief geluid vanuit de gemeente, het feit dat er ook dit jaar weer twee nieuwe 24-uursvergunningen te verdelen zijn?
Absoluut. De burgemeester heeft wat dat betreft woord gehouden. Hij wil, met kleine stappen maar toch, groeien. Nogmaals, de reden waarom we dit doen, is omdat we zichtbaar willen zijn in de discussie. Ik ben heel erg tevreden met en trots op Amsterdam. Nu ik steeds meer aan het reizen ben, besef ik steeds beter hoe goed we het hier qua uitgaansleven hebben geregeld. Er wordt serieus naar ons geluisterd, maar de discussie mag niet haperen, die moet worden blijven gevoerd. De partijen die zich morgen tegen de zogenaamde festivalisering uitspreken, willen balans in de stad. Prima. Dat wij willen wij ook. Maar het is nu tijd voor duidelijkheid. Heel veel organisaties weten nu bijvoorbeeld niet eens of hun event volgend jaar nog wel door kan gaan.

Wat kan de festivalbezoeker nog doen om een positief geluid te laten horen?
Ik zou volgend jaar graag samen een opruimdag willen organiseren. Festivalbezoekers, organisatoren en andere mensen uit de scene verdelen zich over de stad en steken de handen uit de mouwen.

En dan nodigen we Els Iping en haar old boys network ook uit? 
Absoluut, die zijn van harte welkom.

Op het Amsterdamse stadhuis wordt op donderdag 8 juni om 16.00 uur vergaderd over de toekomst van festivals. Het debat is live te volgen via de Facebook-pagina van de Nachtburgemeester