Schatgraven met een Brazilfetisjist

‘‘Vroeger draaide ik hiphop, house en disco, maar in die Braziliaanse muziek zit iets waar ik heel erg goed op ga. Het is een soort swing, moeilijk uit te leggen. Vooral die oude dingen, Braziliaanse levensliederen, te gek.’’ Sander van der Loo (30) een muziekfreak noemen is een understatement. Je kan ‘m kennen als vijftig procent van dj-duo Eaglemen, solo als Paolo Santo of als die bevlogen verzamelaar met wie je ooit een elleboogworsteling uitvocht terwijl je door stoffige vinylbakken grasduinde.

Een van zijn passies is Braziliaanse muziek, en toen we te horen kregen dat van der Loo zes weken lang naar Zuid-Amerika ging om te diggen, besloten we hem na afloop van zijn reis op te zoeken in zijn woonplaats Den Bosch. Gewoon, om zonder pretenties te ouwehoeren over muziek en om erachter te komen waarom die Braziliaanse klanken zoveel in hem losmaken dat hij er een deel van zijn bagage voor achterliet. ‘‘Ik heb veel kleren en schoenen daar gelaten, mijn tassen zaten vol platen. Een T-shirt van Black Jazz Records heb ik in Ipanema aan een muurtje gehangen, voor de eerlijke vinder.’’

Slapen deed hij de eerste weken in een kamertje in een favela van Rio de Janeiro. ‘‘Wij liepen daar vijf, zes keer per dag door die wijk. Onbekende gezichten, dan word je getest natuurlijk. Geen idee wat ze wilden, want ik spreek geen Portugees, maar je merkt aan de sfeer dat ze je willen intimideren. Dan moet je met de buurtoudsten gaan praten, en die hebben het voor ons opgelost. Vanaf dat moment was alles oké, konden we gaan, staan en dronken worden waar wilden.’’ En rustig slapen. ‘‘Natuurlijk is die omgeving vrij primitief, maar tegelijkertijd is iedereen zo ontzettend gastvrij en lief. De deur ging daar ’s nachts niet op slot, en toen ik naar huis ging heeft de moeder des huizes mijn tas vol Braziliaans eten gestopt. Hier, ik heb nog wat Cocadas over. Proef maar, vind je tandarts ook fijn.’’

Vestax
Overdag ging hij niet naar strand maar op zoek naar vinyl. Van platenboer tot winkel, van dealer tot markt, overal is Braziliaans goud te vinden. ‘‘Ik heb uiteraard ook een beetje vakantie gevierd, maar diggen was het hoofddoel van mijn reis. Natuurlijk kom je ook vaak genoeg met rotzooi thuis. Dat blijft een risico. Dit is de tweede trip die ik heb gemaakt, maar ik had voor het eerst een draagbare platenspeler bij me. Een Vestax op batterijen. Dat is soms lastig, sta je daar op een markt te hannesen met oordoppen, maar ik heb op die manier wel echt toffe dingen kunnen vinden. Die Vestax heeft me gered.’’

‘‘Ik zit in een paar Facebook-groepen met locals die posten over Braziliaanse muziek. Ze hebben me geholpen met adresjes, shops maar ook met het vinden van dealers. Daar kun je doorvragen, zeggen dat je op zoek bent naar bepaalde tracks. Vervolgens wordt je doorverwezen. De dealers zijn het meest efficiënt. Je betaalt daar wel wat meer, maar zij hebben van te voren muziek voor je uitgezocht wanneer je naar bepaalde dingen vraagt.’’

Braziliaanse muziek wint de laatste jaren in Europa in rap tempo aan populariteit, maar in het land van herkomst kun je in alle rust door de bakken struinen. ‘‘Op de markt staat er niemand bij de bakken met nationale muziek, Brazilianen zijn eerder geïnteresseerd in David Bowie. Voor jazz en reggae hebben ze veel geld over, dus als je slim bent zet je een goede ruildeal op. Dan heb je nog MercadoLivre, de Braziliaanse versie van Marktplaats, daar vind je ook veel.’’  

Darcy da Mangueira – ‘Cauê – Cauá’
‘‘Deze vond ik bij Tropicalia Discos, een winkel in het centrum van Rio. Ik had mazzel, er kwam net een gast, een Japanse Braziliaan, met een hele stapel platen binnen. Hij wilde ze kwijt en aan die winkel verkopen. Ik was met een vriendin die Portugees sprak, zij luisterde de gesprekken voor mij af. Komt wel goed, zei ze, ze zijn nu een deal aan het maken. Dus ik heb net zo lang in een hoekje staan draaien tot ze de deal hadden gesloten en heb toen mijn slag geslagen. Ik kende deze track niet, maar ging gewoon alles luisteren. Vet! Eenmaal thuis wilde ik het online checken, kijken wat ik precies had gekocht. Kwam ik erachter dat deze op Discogs 275 euro kost terwijl ik ‘m net voor 120 Real mee had genomen. Omgerekend zo’n 30 euro. Of de verleiding dan groot is om ‘m te verkopen? Nee man. Of, nou ja, misschien over een tijdje, haha. Waarschijnlijk komt dit uit het archief van Radio Globo. Zo ging dat vroeger op de nationale radio, alles wat van vinyl gedraaid werd ergens opgeslagen en later verkocht.’’

Tobias – ‘Coisa Sentimental’
‘‘Ik heb in Vitoria mogen draaien en daar kan dus iedereen alles meezingen. Een bizarre setting, bij een woongroep thuis in de tuin. We zouden een uurtje draaien, maar dat werden er vijf. Het ging keihard los, maar bij deze track werd iedereen helemaal wild. Maar toen was iedereen ook al dronken, haha. Je kunt beter wachten met het draaien van Braziliaanse muziek totdat iedereen lam is.’’

Tim Maia – ‘Azul da cor do mar’
‘‘Hetzelfde geldt voor Tim Maia, een absolute legende daar. Hij heeft zoveel mooie dingen gemaakt. Op mijn slaapadres stond de hele dag de radio aan, maar dan hoor je dus de hele dag door vette tunes! Zelfde geldt voor openbare ruimtes. Loop je op het vliegveld, hoor je Tim Maia. Zo tof. Wat hier Radio 2 is, hebben ze daar ook, maar dan met alleen maar Braziliaanse muziek. Wakker worden met Tim Maia of Jorge Ben gaat toch net iets makkelijker.’’

Cyro Aguiar – ‘Capoeira e Berimbau’
‘‘Dit is een van de tofste dingen die ik heb gevonden. Natuurlijk ga je in eerste instantie op de cover af, maar dat levert net zo vaak teleurstellingen op. Soms is de plaat zelf compleet afgeragd. Dan is het een soort banjo-track. Je vraagt het winkelpersoneel om hulp. Bij Mara Records nam de verkoper me aan de hand, dan scoor je toffe dingen. Je legt uit wat je vet vindt, en dan geeft hij je aanbevelingen die daarop voortborduren. Die verkoper wist heel goed wat-ie verkocht en was ook aardig aan het bluffen. Een dag later kwam Gilles Peterson bij hem langs, Madlib komt er ook als hij in Rio is, vandaar zijn grote mond, haha. Bij hem kon ik ook geen korting fixen. Mara Records is een goed voorbeeld van een dealer. Je maakt een afspraak met zo’n man en vervolgens kom je in zijn huis dat volstaat met platen. Floating Points is er ook vaste klant.’’

‘‘Vorig jaar was ik alleen, dit jaar kreeg ik hulp van een Braziliaanse vriendin. Dat scheelt enorm, want ik heb nu veel meer kunnen kopen, puur vanwege de communicatie. Ik ga op Portugese les, ik wil de basis leren, al is het alleen maar om die artiestenamen goed uit te kunnen spreken. Daar werd ik vaak om uitgelachen, of ik zei goedemorgen wanneer het avond was, en andersom.’’

‘‘Je moet soms wel weten wat je draait. Ik versta die vocalen niet, maar veel van die muziek heeft religieuze teksten. Voor mij klinkt het als een party track, maar, zei die Braziliaanse vriendin dan: ‘Ze heeft pijn man’. In Nederland dansen ze hier gewoon op hoor, antwoordde ik. Zij lachen. Het gaat mij om de energie die in die nummers zitten, daar kan je bijna niet omheen. Er is ook zo ontzettend veel gemaakt. Elke provincie heeft bijvoorbeeld zijn eigen sound. In Victoria vind je heel andere dingen als in Rio en in Bahia hoor je veel Afrikaanse invloeden.

Jorge Ben – ‘Pula Bau’
Voor wie wil beginnen met het luisteren naar Braziliaanse muziek heeft Van Der Loo één naam: ‘‘Jorge Ben, zonder twijfel. Daar zit zo’n beetje alles in. Hij begon met jazz-achtige dingen, hij heeft disco gemaakt, bossa, latin, funk, soul, alles!

Célia
‘‘Dit is een heilige graal, deze track is een cover van het origineel van Arthur Verocai. Ik vond ‘m op Mercado Livre. Zo vet. Dit is wel een redelijk bekende track, maar ik had de rest van het album nog nooit gehoord. Die zes weken gingen zo snel voorbij, het leek wel of ik een half jaar weg was. Al je routine valt weg, dat is een heerlijk gevoel.

Cizinha – ‘Prá Fazer Um Samba’ 
‘‘Sommige dingen zijn onbetaalbaar, zoals deze redelijk bekende track van Cizinha. Ik vond het origineel, maar gelukkig zijn er nu steeds meer Europese labels die Braziliaanse muziek opnieuw uitbrengen. Het Britse Mr. Bongo is daar een goed voorbeeld van, een label dat wordt gerund vanuit Brighton. Je vindt er o.a. reissues van Claudia, Marcos Valle en Lula Côrtes.''

Van der Loo heeft een speciale podcast van al zijn Braziliaanse schatten voor ons gemaakt, inclusief tracklist. Check de mix hieronder of op onze Mixcloud-pagina en volg hem op Instagram

  1. Rosa Maria - Capoeira de Oxala (odeon)
  2. Vania Orico - Pedro Boiadeiro (mocambo)
  3. Nelsinho - Isquindim-Dim (CBS)
  4. Os Rouxinois - Sambando Sambando (Copacabana)
  5. Marcos Moran - Batucada Surgiu (RCA)
  6. Gordurinha - Suplica Clearence (Continental)
  7. Jorge Ben - Pula Bau (Philips)
  8. Ary Lobo - Filho de Tupinamba (Cantagalo)
  9. Georgete da Mocidade - Chuva na Favela
  10. Dora Lopes - Enfarte Musical (Copacabana)
  11. Maria Bethania - Carcara (RCA)
  12. Djalma Dias - Ginga Do Matusquela
  13. Lumumba - Zi Mureque (Castelinho)
  14. Cyro Aguiar - Capoeira e Berimbau (Continental)
  15. Nerino Silva - Filho de Xango (RCA)
  16. O Grupo - Socorro (Copacabana)
  17. Arnaud Rodrigues - Lema de Bom Brasileiro (Copacabana)
  18. Dora Lopes - Estourou no Norte ( Continental)
  19. Edith Veiga - So vai na Onda (Chantecler)
  20. Miguel Felipe - To Chegando (Tapecar)
  21. Simone - Do Frente pro Crime (Continental)