Mr. Scruffs Masterclass

''Als je met vinyl wilt draaien is het hard werken.’’ Mr. Scruff, echte naam Andy Carthy, besluit de tour die hij ons zojuist gaf met een glimlach. Het is vrijdagavond in Club Gretchen in Berlijn, een paar uur voor het begin van zijn show. Team Carthy is lang voordat de deuren open gaan begonnen aan een intensieve voorbereiding.

We kennen de aimabele Engelsman als producer op het vermaarde Ninja Tune, als online biologische theehandelaar, visueel kunstenaar maar toch vooral vanwege zijn indrukwekkende, genre-overstijgende dj-sets die vaak meerdere uren in beslag nemen.

Mr. Scruff is een dj van de buitencategorie en draait alles waar een groove inzit, of dat nou funk, reggae, house, ska, hiphop, latin, Detroit electro of R&B is – bij voorkeur met vinyl.

Dat laatste maakt dat Carthy op de avond zelf niks aan het toeval over wil laten. Naast zijn eigen geluids- en lichttechnicus sjouwt hij koffers vol apparatuur mee - van het soort dat de gemiddelde audiofiel doet watertanden.

Het is negen uur 's avonds, over drie uur begint Mr. Scruffs all nighter, maar als we bij Gretchen arriveren zijn Carthy en zijn crew al begonnen met opbouwen. Sterker nog, zijn werk begint vaak weken op voorhand. ‘‘Je bereidt in samenspraak met de locatie zoveel mogelijk voor. Wanneer ik in een voor mij onbekende club speel vraag ik foto’s en de technische specificaties van de apparatuur op. Zo krijg ik een indruk of dat wat ik doe in die ruimte past. Zo bevorder je op de avond zelf een vlotte opbouw en voorkom je dat je onverwachte eisen aan het personeel stelt.

Carthy reist in trio naar zijn gigs, of dat nou in zijn eigen Engeland of het verre Azië is. ‘‘Ben Emissah, mijn sound engineer is er altijd bij, net als Jim Dawson, die de visuals en de lichten doet. We toeren al veertien jaar samen. Wanneer je tijdens je set iemand op de dansvloer hebt lopen die je constant op de hoogte houdt over het geluid, scheelt dat enorm.''

‘‘Maak vrienden met de geluidsman’’

Vreemd
Volgens Carthy begint een perfecte clubavond bij het opbouwen van een relatie met de mensen die er werken. ''Het is vreemd, maar ik denk dat veel clubs, maar vooral concertzalen, geen goede relatie met dj's hebben omdat die laatsten niet weten hoe ze met geluid om moeten gaan. Dit is een generalisatie, maar als ze [dj's] denken dat het niet hard genoeg is, gooien ze de levels omhoog waardoor ze het signaal vervormen. Dan maak je geen vrienden met de geluidsman.’’

Voor Carthy is het belangrijk om van te voren kennis te maken met de geluidsman, maar dan nog is het goed om je eigen audio-expert mee te nemen. ‘‘Het geeft extra vertrouwen en op die manier kan je het zo goed mogelijk krijgen. Wanneer je een tweede paar oren hebt kan dat een enorm verschil maken. Ik heb op het podium mijn equalizers, maar als mijn monitoren niet goed zijn, kan het bijvoorbeeld zijn dat ik er teveel hoog in mix. Op zo’n moment komt Ben me zeggen dat ik op mijn levels moet letten. ‘Rustig aan met die hoge frequenties vriend’. Je moet in verbinding staan met iemand die op de PA let. Het gaat erom dat je elkaar niet tegenwerkt, dat ik het harder zet terwijl hij het tegenovergestelde doet.’’

Basis
Ideaal natuurlijk, zo’n privé-geluidsman, maar zolang je niet de reputatie van Mr. Scruff hebt is dat een onrealistische situatie. Toch zijn er volgens Carthy een aantal basisregels die zelfs een beginnend dj kunnen helpen. ‘‘Zorg dat je ruim op tijd aanwezig bent, praat met de geluidstechnici, stel je netjes voor, beloof dat je zijn apparatuur met respect zal behandelen en doe dat ook. Doe van tevoren een soundcheck, praat met de technici over hoe het klinkt. En heel belangrijk: rustig aan met je mixer. Zorg dat je ‘m niet overstuurt. Vraag aan de geluidsman of hij tijdens je optreden aan wil geven wanneer je te hard gaat. Besef dat dit hun domein is. Als je vijf minuten van tevoren komt aankakken en tijdens je eerste plaat gelijk de levels in het rood duwt, heb je meteen een vijand.’’  

Veel artiesten sturen hun rider op en gaan er vanuit dat het wel goed komt, maar zo werkt het volgens Carthy niet. ‘‘Bel ze van te voren op of stuur ze een e-mail. Hebben jullie de mixer waar ik om vroeg kunnen krijgen? Mag ik foto’s van de zaal zien? Wees voorbereid. Als de eerste vorm van communicatie een klacht is…Vergelijk het met wanneer je nieuwe buren krijgt. Als je begint met klagen over het lawaai, heb je meteen een slechte relatie.’’

‘‘Zet als het kan na het mixen van twee platen je monitor uit’’

Meng je tussen het publiek
In het rood draaien is nog steeds een veelgemaakte fout. ''Over het algemeen leidt dat in de mixer tot vervorming van het signaal. Wat je vervolgens ook met dat signaal doet, het zal nooit echt goed klinken. Je rekt frequenties op omdat je het gevoel hebt dat het niet hard genoeg staat. Maar als je onzeker bent over hoe het in de zaal klinkt, check het dan zelf. Zet een plaat van tien minuten op en meng je tussen het publiek. Wat je dan hoort zal je verbazen, het klinkt vaak heel anders. Wanneer je je monitors te hard hebt staan kan de PA juist erg aangenaam klinken omdat je oren een tolerantie voor het luide volume hebben opgebouwd. Zet als het kan na het mixen van twee platen je monitor uit. Op die manier krijg je een betere connectie met wat er op de vloer klinkt. Zet je monitor aan zodra je moet mixen, maar zet ‘m af er wanneer er maar één track speelt. Zo spaar je ook je oren.’’

Carthy benadrukt dat het zinloos is om het volume steeds verder open te draaien. ‘‘Dan zet de geluidsman de begrenzers van het master volume aan. Op dat moment kan het hem niet meer schelen of jij goed klinkt, het enige waar hij aan denkt is het beschermen van zijn speakers. Maar als je vrienden met hem maakt, is de kans groter dat hij de begrenzers uit laat en het systeem laat ademen.’’

Scruff is autodidact wat betreft zijn kennis over geluidssystemen, een kwestie van ervaring. ‘‘Wanneer je veel tijd in de studio doorbrengt en in veel verschillende clubs komt pik je vanzelf dingen op. Ik heb veel van Ben en de geluidstechnici op diverse locaties geleerd, maar kan er waarschijnlijk niet zelf één installeren. Wel weet ik wat er mogelijk is en wat de oorzaak is wanneer iets niet goed klinkt.’’  

Gretchen
Kan je een middelmatige geluidsinstallatie zo bewerken dat er toch goed geluid uitkomt? ‘‘Je kunt het zeker zo goed krijgen als dat het kan zijn, ja. Veel hangt af van hoe de speakers worden geplaatst of van de manier waarop het systeem is opgezet. Je kan meteen horen wanneer er iets mis is. We komen inmiddels als vijftien jaar bij Gretchen en altijd wanneer we terugkomen is het verbeterd. Lars (Döring, samen met zijn partner Pamela Schobeß eigenaar van de club red.) huurt voor ons altijd speciale speakers.’’

Iedere locatie heeft zijn eigen karakteristiek. ‘‘In Gretchen is het altijd prima, maar toch verschuiven we telkens wat accenten. En als het niet goed zou zijn, besteden we uren om het goed te krijgen. De relatie tussen de ruimte en de opstelling van het geluidssysteem is afhankelijk van de afmetingen van de club en het gebied dat je met de speakers wil bestrijken. De afstand tussen de luidsprekers is belangrijk omdat je op de dansvloer een evenwichtig stereobeeld wilt. Staan ze te dicht bij elkaar dan klinkt het smal en een beetje boxy, staan ze te ver uit elkaar dan krijg je ergens een geluidsgat. De afstand waarop je ze plaatst bepaal je aan de hand van de horizontale spreiding van de bovenste speakers van je speakertoren. Vanavond hebben we deze kleine fills vooraan en bijna tegen het podium aan gezet. Dat is de plek waar je de meeste energie wilt. Je moet ze heel zorgvuldig positioneren zodat ze de andere speakers in de zaal niet in de weg zitten.’’

‘‘Zoveel dj’s komen vijf minuten van tevoren het podium op en beginnen dan te klagen''

''En zie je die geluidsschermen daar?'' PATS, hij klapt hard met zijn handen. ''Hoor je dat? Een droog geluid, bijna geen echo. Dat was altijd een probleem bij deze locatie, dankzij die schermen die het geluid absorberen niet meer.'' Dan wijzend naar het plafond en met een glimlach: ''Een andere promotor vroeg om een discobol, dus die hebben wij nu ook.’’

Paardenstal
Gretchen, een club in Kreuzberg die huist in wat ooit de paardenstallen van het Duitse leger waren, programmeert vooruitstrevende elektronica, electro, trap, house, bass, dubstep, drum'n' bass, funk en hip hop - meestal verspreidt over twee zalen. Het is een van de weinige plekken in Berlijn waar je iets anders dan techno kan horen. In het overweldigende aanbod van de Duitse hoofdstad neemt Gretchen een unieke positie in. Mr. Scruff is er regelmatig te gast, de komende weken staan o.a. Kutmah & Lefto, Shigeto, Romare en The Gaslamp Killer op het affiche. Terwijl Carthy zich voorbereidt regelt Döring het eten voor zijn gasten. ''We werken al jaren samen, dus ik ben gewend aan zijn intense voorbereiding,'' zegt Döring. ''Het is super belangrijk, dat geldt voor Gretchen in het algemeen. Wat dat betreft is Mr. Scruff geen uitzondering. Ja, Andy en zijn team zijn extreem gefocust op details, maar voor ons is het niks bijzonders, we willen het beste voor zowel het publiek als de kunstenaar.’’ Hij benadrukt dat Gretchen nu bijna vier jaar bestaat, maar dat er altijd ruimte voor verbetering is. ''Deze club is nooit af, en zal dat ook nooit zo zijn.’’

‘‘Ik wil mijn publiek van begin tot het eind binnen houden, dan moet het geluid top zijn’’

Voor Mr. Scruff is er nog een reden waarom hij neemt het geluid zo serieus neemt. ‘‘Ik wil mijn publiek van begin tot eind binnen houden. Daarom ben ik hier ruim van tevoren. Laten kijken of we het geluid strakker, comfortabeler voor iedereens oren kunnen krijgen. Dan zullen de mensen langer blijven omdat hun oren minder snel moe worden. Het geluid wordt zuiverder, schoner en je zou kunnen zeggen: gastvrijer.''

In feite elimineert Carthy zoveel mogelijk dingen die mogelijk mis zouden kunnen gaan. ''Precies, dat is de reden waarom we die soundcheck doen. Zoveel dj’s komen vijf minuten van tevoren het podium op en beginnen dan te klagen.'' Hij zet zijn gezicht op standje oorwurm. ''Dit is niet goed, dat is niet oké. Joh, dan had je maar wat eerder moeten komen.’’

Gretchens ingenieur Olivia helpt Carthy en zijn team vanavond. Olivia: ''Sommige elektronische acts laten zich inderdaad pas vlak voor het begin van hun show zien. Ze hebben een eenvoudige set-up, inpluggen en gaan. Ze maken zich niet echt zorgen over het geluid, dus je moet er als engineer maar mee dealen. Andere artiesten nemen wel hun eigen sound engineer mee die het dan zo optimaal mogelijk probeert te laten klinken. Als geluidstechnicus vind ik dat uiteraard van vitaal belang. Aan de andere kant, laten we niet vergeten dat het als kunstenaar erg moeilijk is om geld te verdienen, laat staan ​​dat je geldt hebt om je eigen technicus in te huren. Hip hop acts nemen zelden hun eigen technici mee, ze verwachten dat het oké is en laten ons zelfs de microfoons kalibreren.’’ Dan lachend: ‘‘Maar in het geval van Mr. Scruff, tsja, hij is zo goed voorbereid, er is bijna niks te doen.’’

Naalden
Scruff houdt bij het opbouwen een vaste volgorde aan. Nadat de speakers op hun plek staan concentreert hij zich op de booth en zijn draaitafels. ‘‘Ik begin met het kiezen van mijn stylus (het vervangbare, bovenste deel van de dj cartridge waar de naald inzit red.). Die maak ik eerst schoon. Ik neem zes naalden mee, ze kunnen altijd breken of beschadigen. Deze zijn van het merk Shure, type M97xE. Ze zijn niet top, want wat schel in het middenbereik, maar ze klinken veel beter dan de gemiddelde cartridge omdat het hi-fi naalden zijn. Ik geef de voorkeur aan de Audio Technica AT440Mla naalden maar die gebruik ik alleen in Engeland. Ze vormen een perfecte match met mijn gemodificeerde draaitafels, maar die sleep ik niet mee het vliegtuig in. De Shure naalden klinken heel goed, maar het kan beter.’’

''Dit kleine groene papiertje is zeer fijn schuurpapier. Eerst wrijf je wat zand op de naald om het vuil te verwijderen. Daarna maak je het schoon met speciale vloeistof, Stylus-reiniger, en borstel je het heel voorzichtig af. Tijdens het draaien herhaal ik dit een aantal keer. Wanneer je met vinyl draait heb je minstens een uur extra voorbereidingstijd nodig.’’

''Wanneer je muziek hard af wilt spelen vind ik vinyl comfortabeler klinken''

Waarom vinyl?
Maar waarom zou je zo koppig aan vinyl vasthouden wanneer je al die extra moeite moet doen? ''Ik hou van de klank. Wanneer je muziek hard af wilt spelen vind ik vinyl comfortabeler klinken. Tijdens het productieproces van vinyl, bij het snijden van de muziek naar de plaat, verdwijnt er wat van die hardheid. Daarentegen krijg je er wat vervorming voor terug, maar in vergelijking met digitale muziek klinkt het beter wanneer je het volume flink opendraait. Digitale muziek heeft de potentie om geweldig te klinken, maar als het mp3s zijn klinkt het dramatisch.’’

Scruff is naar eigen zeggen geen vinylpurist. ‘‘Vorige week toerden we door Azië, daar heb ik met USB sticks gespeeld, maar dat is muziek die ik van vinyl heb geript. ‘’Alles in 24-bit WAV dus het klonk geweldig. Dat doe ik met mijn hi-fi draaitafels. Je hebt een pre-amp van degelijke kwaliteit en apparaatje dat analoge bestanden naar digitale omzet nodig, een D/A converter.’’

''Buiten dat, ik hou van vinyl als medium, van de rituelen. Thuis heb ik een paar kamers voor mijn platen. Eerder vandaag, een uur voordat naar het vliegveld vertrok, begon ik ze bij elkaar te zoeken. Dan ren ik mijn hele huis door en gooi alles in een doos, maar nog niet op volgorde. De tijdsdruk brengt me in een bepaalde stemming. Als het goed is kan je straks horen in wat voor een stemming ik tijdens het inpakken mijn platen was, haha. Als ik veel tijd heb neem ik meer mellow-platen mee, wanneer ik haast heb is het energieker.’’

Tips
''Andy, kan ik nu je cartridges krijgen alsjeblieft ?,’’ schreeuwt Ben vanaf het podium. ''Nu gaan we de draaitafels controleren,’’ vervolgt Carthy. Om trillingen en feedback te minimaliseren en om te voorkomen dat naalden overslaan, is de booth gebouwd op een geïmproviseerd betonnen platform - er valt geen beweging in te krijgen, stoeptegels die op elkaar gestapeld zijn en steunen op squashballen. ‘‘Je moet ervoor zorgen dat de draaitafels geëgaliseerd worden en ik gebruik daar een waterpas voor. Een digitale, want daar heb je tegenwoordig een app voor.’’ Uit het niets pauzeert hij en verontschuldigt zich: ‘‘Sorry, dit gedeelte is een beetje saai. Het lijken zulke kleine details, maar ze zijn denk ik wel de moeite waard.''

De digitale techniek laat ons in de steek, dus grijpen we ook hier naar analoge middelen. ''Heb je een waterpas?,’’ vraagt Andy aan ​​Olivia. ''Waarom is het zo belangrijk dat ze op de millimeter waterpas staan?,’’ pareert ze. Andy: ‘‘Hoe meer evenwicht, hoe nauwkeuriger het stereobeeld. Het is belangrijk om al deze schijnbaar kleine details te checken. Tel alles bij elkaar op en het kan een groot probleem worden.’’

Nadat de tafels in balans zijn wordt de toonarm ingesteld. ''Eerst moet je de hoogte en het gewicht op nul zetten zodat de toonarm boven de tafel blijft zweven. Het aanbevolen gewicht voor deze cartridge is 1,5 gram. Daarna kan je de anti-skate instellen.’’ Hij vist een lege plaat uit zijn tas. ''Wat we nu willen is dat de naald op een plek blijft hangen terwijl de draaitafel aan staat. Dat doe je door aan de anti-skate te draaien. Als de naald stil blijft staan, wil dat zeggen dat ie in de groef blijf zitten en dat je een mooie stereoweergave krijgt. Ook voorkom je dat de naald uit de plaat springt. Dat gebeurt met draaitafels die niet goed zijn onderhouden – dan blijft de naald plakken of terugspringen.’’

Opstelling
Tussen de twee draaitafels in staat een Formula Sound PM 100 mixer. ''Geproduceerd door een Britse fabrikant, ze maken oldschool disco mixers. Je kan ‘m vergelijken met een studiomixer: veel kanalen en auxiliary sends en hij klinkt best goed. Niet geweldig, maar best goed, beter dan de meeste dj-mixers. Het is een combinatie van bovengemiddelde geluidskwaliteit en de vele mogelijkheden qua effecten. Dit hier is een delay unit, en dat is een vijfbands EQ die ik op een van de crossfader-kanalen aansluit. Die EQ is goed voor het filteren van de bas, dat kan op een hele subtiele manier. Ik gebruikt de crossfader niet dus ik heb een extra bevestigingspunt voor externe apparaten. Als ik een EQ op één enkel kanaal wil druk ik gewoon op die knop. Achter de mixer staan de phono-voorversterkers. De draaitafels gaan via de voorversterkers naar de mixer, ze helpen bij de helderheid van het geluid en maken een groot verschil. En tenslotte de stroomvoedingen: een voor de mixer, de andere voor de versterkers. Het is belangrijk om ze weg te houden van de mixer, dat vermindert eventuele ruis.''

''Als je dit allemaal gedaan hebt kun je interessantere muziek draaien, wanneer het geluid slecht is, moet je tracks spelen die mensen al kennen’’

Schone naalden, de draaitafels in balans, versterkers van hoge kwaliteit: het is allemaal nutteloos als je één van die element weglaat. ''Wanneer je al die moeite doet maar alsnog een goedkope stylus gebruikt, zal het nog steeds niet erg goed klinken. Het gaat om de hele ketting, die mag je niet onderbreken. Zelfs de kwaliteit van de kabels of degelijke Neutrik-verbindingselementen zijn essentieel. Het betekent dat wat er uit de luidsprekers komt een kans krijgt om goed te klinken. Of deze voorbereiding al de helft van het plezier is? Nou, weet je, als je dit allemaal gedaan hebt kun je interessantere muziek draaien. Wanneer het geluid slecht is, moet je tracks spelen die mensen al kennen. Hoe beter het systeem, des te subtieler is de muziek die je kan draaien. Als je wilt dat mensen in je platen kunnen kruipen, heb je een zeer helder en dynamisch geluid nodig.''

Push the tempo
Andy heeft de Beats Per Minute oftewel het tempo opgeschreven op stickers die op de bovenste hoeken van zijn platen geplakt zijn. ''Normaal gesproken sorteer ik ze op tempo, maar omdat ik iets teveel bij me heb zijn ze nu in verschillende secties verdeeld. Dat kan op genre maar ook op stemming: vriendelijke muziek, donkere muziek, dat soort dingen. Het hangt af van het soort muziek dat ik bij me heb. Soms heb ik een tas met soul en disco, de andere is dan gevuld met elektronische muziek, hoekig en puntig. Het gaat erom dat je ziet hoe bepaalde dingen door het publiek worden ontvangen, daar moet je mee spelen. Het belangrijkste is om het op te slaan op een manier waarop je het snel terug kan vinden; zorg ervoor dat je niet minuten lang naar tracks hoeft te zoeken. Een andere goede tactiek is om simpelweg niet te veel muziek mee te nemen. Dat is de beste manier. Ik neem altijd teveel mee, dus ik heb dit vreemde systeem. Thuis het is allemaal alfabetisch en per genre gearchiveerd.''

Aan het eind van zijn masterclass benadrukt Andy nog maar eens dat het van vitaal belang is om de mensen achter de club te leren kennen, van geluidstechnicus tot barpersoneel. ''Bouw een band op met die mensen, dan zal je je sneller thuis voelen. Als iemand van het personeel naar je toe komt en vraagt of je het zachter wilt zetten, heeft dat een goede reden. Dit zijn de mensen die hier iedere week werken, die de club door en door kennen. Om het simpel te zeggen: doe een soundcheck, controleer de booth, stel je voor aan de medewerkers en ga vervolgens iets eten, laten de zaal even voor wat ie is en trek je terug. Op persoonlijk vlak hebben we door de jaren heen veel nieuwe vrienden gemaakt, omdat de meeste mensen die voor een club werken een interessant verhaal hebben. Wanneer je vaker terugkomt, vriendelijk een praatje met ze maakt, zullen ze je niet vergeten. Oh, dat is die dj die weet wat hij doet. Als hij optreedt zijn we graag aan het werk, want dan hebben we een makkelijke en leuke avond.''