ADE en drugsvoorlichting: dit zijn de feiten

De kritiek die ADE zowel tijdens als na het festival te verduren kreeg was -je zou inmiddels bijna kunnen zeggen ‘traditiegetrouw’- niet mals. Van ons nationale roddeltheekransje (RTL Boulevard) tot de ‘gevestigde’ media, het wijzende vingertje richtte zich dit keer vooral op de preventiemaatregelen (‘onvoldoende!’) en ‘het gevaar’ van een grootschalig dance-evenement. Maar wat zijn nu eigenlijk de feiten? DJB sprak de Gemeente Amsterdam, Jellinek, het Openbaar Ministerie (OM) en ADE’s Richard Zijlma over de manier waarop de samenwerking is verlopen. Wat is er concreet gedaan, wat was de impact daarvan en hoe vinden ze zelf dat het is gegaan?

Dagelijks zijn er via een pushbericht van Celebrate Safe in de ADE app rond de 10.000 personen bereikt. Maar ook met mailings, Facebook, Twitter is de Celebrate Safe-boodschap naar de doelgroep gecommuniceerd, zoals te zien is in onderstaande infographic. De mailing is bijna 50.000 keer geopend, en door de video op Facebook te posten zijn meer dan een half miljoen mensen bereikt. Dat is meer dan alle bezoekers die op ADE aanwezig waren. Richard: “Ons doel was iedereen vooraf en tijdens ADE te bereiken met de campagne. Ik denk dat dit over het algemeen goed is gelukt. Een groot gedeelte, 207.536 mensen, hebben we op zaterdag tussen 19:00 en 01:00 uur bereikt met de Celebrate Safe video op Facebook. We hebben de boodschap specifiek getarget op mensen in en rondom Amsterdam die over ADE praten op social media, of met ADE gerelateerde content lazen.''

 

Floor van Bakkum, Senior Preventiemedewerker van Jellinek, voegt toe: “We hebben dit jaar heel zwaar ingezet op voorlichting die getarget werd via verschillende kanalen, zoals het Celebrate Safe filmpje voor toeristen op Facebook.” Het filmpje stond niet alleen op de Facebookpagina van ADE en Unity, maar werd ook gedeeld door organisaties als Awakenings en Amsterdam Music Festival. “Daardoor is de video door bijna 700.000 mensen bekeken.” Behalve digitaal, was de campagne op ADE zelf ook niet te missen. Er hingen posters in alle aangesloten clubs, op elf grote feesten gaven 65 vrijwilligers van Unity face-to-face voorlichting en zijn er 20.000 informatieboekjes van verspreid. “We hebben heel veel bereikt dit jaar”, zegt Van Bakkum bescheiden. Nog voordat ADE begon, had de boodschap al meer dan 50.000 mensen uit 33 verschillende landen bereikt, blijkt uit de verzamelde cijfers.

Beleidskader Dance
In dit alles was het Beleidskader Dance de leidraad, dat begin dit jaar werd opgesteld door de Gemeente Amsterdam, het OM, politie, GGD, Jellinek, het Adviesburo Drugs, clubeigenaren en feestorganisatoren. Hierin staan afspraken over drugsgebruik op feesten met als principe dat drugs daar niet thuishoren, maar dat het in de praktijk niet uit te bannen is. Er werd niet voor een zerotolerance maar voor een risico beperkend beleid gekozen. Dat wil zeggen dat organisatoren verantwoordelijk zijn voor het tegengaan van bezit, handel en gebruik van drugs op feesten. Of de organisator voldoende doet om de risico’s te beperken wordt gecontroleerd door de GGD, de politie en de Gemeente Amsterdam.

“Het samenwerkingsverband is heel goed gegaan. Niet alleen bij controles, maar je merkt ook dat we tijdens overleg informatie en expertise met elkaar delen, dat versterkt elkaar enorm en heeft een positief effect”, vertelt Jasper Karman, woordvoerder van de Gemeente Amsterdam. Hij is heel tevreden over het beleid van ADE. “We hebben gemerkt dat de organisatie van ADE serieus werk heeft gemaakt van voorlichting en discussie over drugsgebruik en hoe daar mee om moet worden gegaan. Ze nemen echt hun verantwoordelijkheid. Niet alleen wat betreft drugs maar bijvoorbeeld ook als het gaat om gehoorbescherming en de boodschap dat bezoekers voldoende rust moeten nemen.”

“Samen hebben we een pakket preventieve maatregelen opgesteld”

Ook Van Bakkum van Jellinek is enthousiast over de samenwerking. “Door het Beleidskader Dance zijn we met verschillende organisaties in Amsterdam, onder andere organisatoren, gezondheidszorg, politie en jusitie met elkaar aan tafel gaan zitten. Zo kan je elkaar veel beter vinden, dat werkt prettig in dit soort situaties. Door van te voren af te stemmen wie wat doet, hebben we een pakket complimenterende maatregelen opgesteld. En mocht er iets fout gaan dan kun je op dat moment meteen contact opnemen. We hopen volgend jaar weer zo’n pakket preventieve maatregelen samen te stellen.”

Toch hebben beiden een dubbel gevoel. Er is immers wel een dode gevallen tijdens ADE. “We schrokken enorm van het nieuws”, zegt Karman van de Gemeente Amsterdam. “We weten er nu, meer dan een week later, nog steeds weinig over. Het is een jonge vrouw die middelen heeft gebruikt en is overleden. Maar er is nog geen doodsoorzaak vastgesteld. Het is te vroeg om te concluderen dat dit een ADE-gerelateerd sterfgeval is.” Het blijft natuurlijk spijtig dat er iemand is overleden, geeft Van Bakkum aan. “Uiteindelijk kun je dit soort dingen nooit helemaal voorkomen met preventie.”

Aanhoudingen! Arrestaties! Agressie!
“Politie maakt zich zorgen om overmatig drugsgebruik ADE”, “Meer dan 250 aanhoudingen tijdens ADE”, “Weer drugsdode op dancefestival”, zijn slechts een paar van de ongenuanceerde koppen die rondom ADE zijn gepubliceerd door diverse media. Ook met het ophogen van de vervolgingsgrens naar vijf pillen werd flink aan de haal gegaan, en de Gemeente Amsterdam kreeg flinke kritiek te verduren. Dit terwijl het een beslissing is geweest van het OM, waar de Gemeente Amsterdam en de organisatie van ADE niets over te zeggen hebben.

“Wat echt misselijkmakend is, is dat er op geen enkele wijze rekening wordt gehouden met de feiten of met de mogelijke nabestaanden”

Voor Jellinek en ADE zorgt het voor veel frustratie. “Wat mij opvalt is dat met name de traditionele media een nogal beperkte berichtgeving rondom het evenement verzorgen,’’ zegt Zijlma. ‘‘Ik ken journalisten die alleen nog maar op pad worden gestuurd om over mogelijke drugsincidenten te schrijven. Wat echt misselijkmakend is, is dat er op geen enkele wijze rekening wordt gehouden met de feiten of met de mogelijke nabestaanden.”

Het OM kwam vrijdagochtend met een nuancerend bericht over de arrestaties tijdens ADE, het grootste gedeelte daarvan is namelijk niet vervolgd. “In totaal zijn van 14 tot en met 18 oktober in het gebied rondom de Amsterdam ArenA 176 verdachten aangehouden, waarvan 170 vanwege het bezit van drugs. Van die 170 drugsverdachten hadden 131 personen een hoeveelheid drugs bij zich onder de vervolgingsnorm.” Er zijn, uit het Arena gebied, slechts 39 personen voor drugsbezit vervolgd. Interessant feitje: “Van de in totaal 176 aangehouden verdachten waren 116 verdachten uit het buitenland afkomstig.”

“Het is opvallend dat relatief veel arrestaties buitenlandse bezoekers betrof”, zegt Zijlma. Toch verbaasd het hem niet. “Dat komt deels door de onjuiste berichtgeving in de media. In buitenlandse media verschenen artikelen dat ADE vijf pillen op een feest tolereert. We hebben daar direct op gereageerd door contact op te nemen en duidelijk te maken dat het meenemen van pillen verboden is. Maar zo zie je maar weer hoe gevaarlijk onjuiste berichtgeving kan uitpakken.”

Over het aantal aanhoudingen, ambulanceritten en dergelijke in de rest van de stad zijn nog geen betrouwbare gegevens beschikbaar. Dit zal pas bekend worden in de officiële evaluatie van de betrokken partijen. Overigens is het ‘hoge’ aantal aanhoudingen niet perse slecht, geven zowel de woordvoerder van de gemeente als Van Bakkum aan. Wanneer er goed gefoullieerd wordt is het niet gek dat het aantal aanhoudingen omhoog gaat. Het betekent dat de betrokken organisaties hun verantwoordelijkheid serieus nemen. En daar draait het om in 2015, volgens Judith Noijen van Jellinek. “De partners van Celebrate Safe willen niet alleen samenwerken, ze willen aan de hele wereld laten zien dat zij zelf actief hun verantwoordelijkheid nemen in het informeren van hun bezoekers.”

Testservice op ADE
Voor veel feestgangers is de Jellinek-testservice in Amsterdam geen onbekend begrip, maar voor toeristen is het iets nieuws. Daarom is er tijdens ADE een speciale drugstestservice open gegaan op de Keizersgracht.“De testservice is van woensdag tot en met zaterdag open geweest, daar zijn 183 mensen geweest waarvan we 80% meteen de uitslag konden geven,’’ zegt Van Bakkum. ‘‘Die pillen stonden in ons systeem. Onder die mensen zaten 36 toeristen. Het was voor het eerst dat we dit deden en we waren blij verrast met de opkomst. Groot vraagstuk blijft hoe je buitenlandse bezoekers op deze mogelijkheden kan attenderen. Ze zijn niet gewend aan een testservice, in hun eigen land mag het niet en als je dan in het buitenland bent, waar andere regels gelden, durven ze dan wel naar zo’n testservice te gaan?”

Het resultaat is veelbelovend, maar Van Bakkum benadrukt dat er nog geen conclusies aan kunnen worden verbonden voor de officiële evaluatie af is. “Maar ik denk dat als we volgend jaar weer een testservice tijdens ADE opzetten, de capaciteit dan mag worden opgehoogd. Er was blijkbaar veel behoefte aan en sommige bezoekers hebben lang moeten wachten voordat ze aan de beurt waren.”

“Al jaren besteden we aandacht aan de drugsproblematiek in overleg met de betrokken instanties''

ADE 2016
Nu ADE 2015 erop zit rest nog maar een ding: voorbereiden voor ADE 2016. Alle partijen zijn positief over de gevoerde campagne en het beleid van dit jaar. Maar waar kan de voorlichting nog verbeterd worden? Zijlma: “Goede voorlichting is een proces van meerdere jaren, en dat betekent dat instanties, ook buiten ADE, door moeten gaan met voorlichting. Daarnaast denk ik dat peer-to-peer pressure belangrijker moet worden, zoals je nu ziet bij de voorlichting rondom alcohol. Het is belangrijk dat jongeren elkaar aanspreken op hun gedrag, de mogelijke gevaren en elkaar goed informeren.”

Voor Zijlma is het geven van voorlichting nooit een dilemma geweest. “Al jaren besteden we aandacht aan de drugsproblematiek in overleg met de betrokken instanties. Ook op de conferentie wordt voorlichting besproken, daar nemen we een voortrekkersrol in. Toen we twee jaar geleden voor het eerst een Red Alert verstuurden kregen we veel positieve reacties uit het buitenland, met name uit Amerika, dat een organsiatie dit durfde. Ook afgelopen editie was dit het geval.”